شناسایی مؤلفههای مؤثر بر سرمایه اجتماعی در مواجهه با بیگانگی اجتماعی (موردمطالعه دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جامعهشناسی فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیارمرکز تحقیقات مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
3 استاد گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ، تهران، ایران.
doi
چکیده
هدف مطالعه حاضر شناخت عوامل مؤثر بر ارتقا سرمایه اجتماعی و تأثیر آن در کاهش بیگانگی اجتماعی است. روش این مطالعه ترکیبی و از نوع تودرتو (لانهای) است، جمعآوری دادهها در بخش کمی و کیفی (پیمایش - پدیدار شناختی) بهصورت همزمان انجام شد. در بخش کمی با استفاده از دو پرسشنامه بیگانگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی دادهها از 410 نفر دانشجوی دانشگاه علوم تحقیقات و دانشگاه تهران به شیوه نمونهگیری طبقهای نسبتی گردآوری شد، در بخش کیفی با روش نمونهگیری هدفمند و مصاحبه نیمه ساختاریافته با 16 نفر و رسیدن به مرحله اشباع نظری، دادهها جمعآوری گردید. دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS25 & Atlas ti تجزیهوتحلیل شد. یافتههای بخش کمی نشان داد، متغیر بیگانگی اجتماعی با متغیرهای همدلی (0.01) 0.13- و اعتماد (0.001) 0.21- رابطه معنیدار و معکوس دارد، از تحلیل یافتههای کیفی 19 مقوله شامل جهانیشدن، تغییر در ارزشها و سبک زندگی، کلیشههای جنسیتی، رسانه، آموزشوپرورش، ارزشهای دینی، آموزش عالی، فضاهای عمومی، رفاه اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، هنجارهای اجتماعی، خانواده، کفایت اجتماعی، شبکه اعتماد متقابل، حکمرانی خوب، شایستهسالاری، مدیریت در بحران، بیثباتی اقتصادی، اشتغال و کسبوکار استخراج شد. درمجموع نتایج این مطالعه نشان داد برای ارتقا سرمایه اجتماعی و کاهش آسیبهای اجتماعی توجه همهجانبه به حوزه های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی باید موردتوجه برنامه ریزان قرار گیرد.