فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: فناوری واقعیت مجازی (VR) به سرعت در حال تغییر دنیای ما است و کاربردهای آن در زمینه‌های مختلفی از جمله آموزش، سرگرمی و سلامت گسترش یافته است. در حوزه ورزش نیز واقعیت مجازی فرصت‌های منحصربه‌فردی را برای ایجاد تجربیات جذاب و انگیزشی فراهم می‌کند. با این حال، تحقیقات در مورد تأثیر این فناوری بر انگیزه و لذت در فعالیت‌های ورزشی به ویژه در ایران هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر واقعیت مجازی بر افزایش انگیزه و لذت در فعالیت‌های ورزشی انجام شده است. هدف اصلی آن، ارزیابی نقش استفاده از واقعیت مجازی در بهبود تجربه ورزشی و افزایش مشارکت افراد در فعالیت‌های ورزشی از سطح حرفه ای تا مبتدی است.روش‌ها‌: این مطالعه به‌صورت آمیخته (mixed method) با رویکرد کمّی و کیفی انجام شده است. جامعه آماری شامل ساکنان شهر تبریز در دامنه سنی ۱۸ تا ۴۰ سال است که در سه گروه قرار می‌گیرند: 1) ورزشکاران حرفه‌ای 2) افرادی که به‌صورت غیرمنظم ورزش می‌کنند 3) افرادی که اصلاً ورزش نمی‌کنند. نمونه گیری به‌صورت هدفمند انجام شده و در مجموع 60 نفر (20 نفر از هر گروه) انتخاب شدند. در بخش کمّی، شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (ورزش با استفاده از واقعیت مجازی) و کنترل (ورزش بدون استفاده از واقعیت مجازی) تقسیم شدند. قبل و بعد از دوره مداخله، پرسش‌نامه‌های استاندارد برای سنجش انگیزه، لذت و عملکرد ورزشی توسط شرکت‌کنندگان تکمیل شد. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با 30 نفر از شرکت‌کنندگان (10 نفر از هر گروه) انجام شد. مصاحبه‌ها بر تجربیات، نگرش‌ها و چالش‌های استفاده از واقعیت مجازی در فعالیت‌های ورزشی متمرکز بود.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که فناوری واقعیت مجازی تأثیر قابل توجهی بر عملکرد ورزشی، انگیزش و لذت حاصل از فعالیت‌های ورزشی دارد. در بخش کمّی، گروه آزمایش که از واقعیت مجازی استفاده کرده بودند؛ در مقایسه با گروه کنترل، بهبود معناداری در عملکرد ورزشی، انگیزش و لذت ورزشی داشتند. تحلیل کیفی نیز تجربیات مثبت استفاده از واقعیت مجازی را تأیید کرد. شرکت‌کنندگان گزارش دادند که واقعیت مجازی موجب افزایش تمرکز، درگیری ذهنی و فیزیکی شرکت‌کنندگان در فعالیت‌های ورزشی شده است. همچنین، لذت و هیجان بیشتری را در طول ورزش تجربه کرده‌اند. با این حال، چالش‌هایی نیز شناسایی شد. برخی شرکت‌کنندگان از ناراحتی فیزیکی مانند سرگیجه و تهوع در استفاده از واقعیت مجازی شکایت داشتند. همچنین، مقاومت در برابر تغییر و عدم آشنایی با این فناوری جدید نیز از موانع مهم به‌شمار می‌آمد.نتیجه‌گیری: فناوری واقعیت مجازی پتانسیل قابل توجهی برای ارتقای تجربه ورزشی دارد. این فناوری با ایجاد محیط‌های مجازی جذاب و سرگرم‌کننده، می‌تواند انگیزه، لذت و عملکرد ورزشی را افزایش دهد. واقعیت مجازی قادر است تمرینات معمولی را به تجربیات هیجان‌انگیز تبدیل کند و مشارکت در فعالیت‌های ورزشی را تشویق کند. با این حال، برای بهره‌برداری کامل از این پتانسیل، رفع چالش‌های فنی و فیزیولوژیکی ضروری است. همچنین، توجه به نیازهای ورزشکاران حرفه‌ای و ادغام تدریجی واقعیت مجازی در برنامه‌های تمرینی اهمیت دارد. در نهایت، با بهبود مستمر فناوری، واقعیت مجازی می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای ارتقای سلامت و عملکرد ورزشی در جامعه عمل کند.