تکثیر درون‌شیشه‌ای و عاری‌سازی ژنوتیپ‌های برتر محلب (‏Prunus mahaleb‏) از ویروس‌های بذرزاد ‏از طریق گرمادرمانی و کشت مریستم ‏

نویسندگان

1 دانشیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات باغبانی، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، کرج ‏

2 دانشیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات باغبانی، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، کرج ‏

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تولیدات گیاهی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار

4 دانشیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، کرج

5 دانشیار، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، کرج

doi
10.22059/ijhs.2018.262180.1479
چکیده

محلب (Prunus mahaleb) از مهم­ترین منابع تولید پایه بذری و کلونال و رایج­ترین پایه بذری گیلاس و آلبالو در ایران است. هدف از این تحقیق دست­یابی به پایه­های انتخابی محلب NB5176، NBVP1و NBVP2 عاری از ویروس­های بذرزاد آبله آلو (Plum pox virus, PPV)، کوتولگی آلو (Prune dwarf virus, PDV)، لکه حلقوی بافت مرده درختان هسته­دار (Prunus necrotic ringspot virus, PNRSV) بود.  برای این منظور، ابتدا آلودگی درختان مادری توسط آزمون سرولوژیک الیزا (ELISA) بررسی شد. مریستم­های انتهایی این ژنوتیپ­ها درمحیط MS مستقر و شش هفته بعد به محیط­های پرآوری MS (حاوی 5/0 میلی­گرم بر لیتر BAP، 1/0 میلی­گرم بر لیتر NAA و 3/0 میلی­گرم بر لیتر پکتین) و DKW (حاوی 5/0 میلی­گرم بر لیتر BAP)  و WPM (حاوی 3/0 میلی­گرم بر لیتر پکتین) منتقل شدند. پس از مرحله تکثیر اولیه، گیاهچه­ها درون شیشه گرمادرمانی شدند و سلامت گیاهان بازیابی شده از گرمادرمانی از سه ویروس فوق توسط RT-PCR بررسی و گیاهچه‌های سالم، تکثیر، ریشه­دار و به گلدان منتقل شدند. بر اساس نتایج آزمون الیزا، برخی درختان مادری به ویروس­های PDV و PNRSV آلوده بودند. بیشترین درصد استقرار مریستم 5/42% مربوط به ژنوتیپ NBVP1 بود. در مرحله پرآوری، هیچ ژنوتیپی در محیط­های MSوWPM  رشد نیافت و تنها محیط ­DKW مناسب بود. از نظر ریشه­زایی، محیط­های DKWوQL ‌ تغییریافته حاوی 5/1 میلی­گرم بر لیتر IBA مناسب بودند. ژنوتیپ NBVP1 در کلیه محیط‌های ریشه­زایی بهتر از دو ژنوتیپ دیگر ریشه‌دار شد. 40-25 درصد از گیاهچه­های درون شیشه­ای به شرایط گرمادرمانی تحمل داشته و براساس نتایج RT-PCR، عاری ازPDV ، PNRSV، PPV بودند. نهال­های گلدانی به­دست­آمده می­توانند به باغ ایزوله منتقل شده و برای تولید بذر سالم محلب به کار روند.