فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بیماری کبد چرب غیرالکلی (Non-alcoholic fatty liver disease) NAFLD یکی از عوامل عمده‌ی بار جهانی بیماری‌های متابولیک و قلبی- عروقی است. شاخص FIB-4 یک ابزار غیرتهاجمی معتبر برای ارزیابی خطر فیبروز کبدی است، اما ارتباط آن با پروفایل چربی خون، به ویژه کلسترول غیر HDL (non-HDL-C)، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه با هدف تعیین شیوع خطر فیبروز کبدی مرتبط با NAFLD و ارتباط آن با non-HDL-C در بین افراد شاغل در ایران انجام شد تا زمینه‌های پیشگیری از عوارض متابولیک و قلبی- عروقی در مراحل اولیه مشخص شود.روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی شامل 4817 نفر از افراد شاغل (35-65 سال) بود که در سال‌های 2023-2024 در معاینات بهداشتی- اشتغالی در اصفهان شرکت کردند. شرکت‌کنندگان دارای هپاتیت ویروسی یا بیماری‌های کبدی ارثی از مطالعه حذف شدند. نمره‌ی  FIB-4با استفاده از سن، AST، ALT و پلاکت محاسبه شد و خطر فیبروز به سه دسته کم (≤1/30)، متوسط (2/67–1/30) و زیاد (2/67 <) تقسیم‌بندی شد.  non-HDL-Cبا کسر کلسترول HDL از کل کلسترول محاسبه و در پنج دسته بالینی طبقه‌بندی شد.یافته‌ها: جمعیت مورد مطالعه عمدتاً مرد (91 درصد) با میانگین شاخص توده‌ی بدنی 26/5 کیلوگرم بر مترمربع بودند. بیش از 92/3 درصد افراد خطر کم فیبروز، 7/5 درصد خطر متوسط و 0/2 درصد خطر بالای فیبروز داشتند. سطوح non-HDL-C همبستگی معکوس ضعیفی با نمره‌ی FIB-4 نشان دادند (0/001 > P، 0/091- = r) به طوری که گروه‌های با non-HDL-C بالاتر، خطر فیبروز پایین‌تری داشتند (0/007 = P). به عنوان مثال، 46/5 درصد افراد با خطر متوسط/ بالا سطح 130 non-HDL-C < میلی‌گرم در دسی‌لیتر داشتند، در حالی که این میزان در گروه خطر کم 5/36 درصد بود. سن و جنسیت مردانه به طور مستقل با افزایش خطر فیبروز همراه بودند (0/001 > P). با این حال، معنی‌داری بالینی این رابطه معکوس بین چربی‌ها و فیبروز هنوز نامشخص است و نیاز به مطالعات بیشتر دارد.نتیجه‌گیری: این مطالعه اهمیت FIB-4 را به عنوان یک ابزار غیرتهاجمی برای شناسایی خطر فیبروز کبدی در جمعیت شغلی برجسته می‌کند. ارتباط معکوس پارادوکسی بین non-HDL-C و مراحل فیبروز پیچیدگی متابولیسم چربی‌ها در پاتوژنز NAFLD را نشان می‌دهد. ترکیب  FIB-4و پروفایل چربی می‌تواند به بهبود تشخیص زودهنگام عوارض متابولیک و قلبی- عروقی کمک کند.