تأثیر مداخله‌ی مبتنی بر نظریه‌ی شناختی- اجتماعی بر رفتار خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت

نویسندگان

1 استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 دانشجوی دکترای آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 دکترای اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات تعیین‌کننده‌های اجتماعی در ارتقاء سلامت، پژوهشکده‌ی سلامت هرمزگان، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 دکترای آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i827.0986
چکیده

مقدمه: مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین تأثیر برنامه‌ی آموزشی مبتنی بر نظریه‌ی شناختی- اجتماعی بر رفتارهای خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در شهرستان فسا انجام شد. روش‌ها: این مطالعه‌ی نیمه‌تجربی، با مشارکت 106 بیمار مبتلا به دیابت نوع 2 مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان فسا انجام شد. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و شاهد (هر گروه 53 نفر) تقسیم شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ی استاندارد رفتارهای خودمراقبتی و پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌ی مبتنی بر سازه‌های نظریه‌ی شناختی- اجتماعی که قبل و 3 ماه پس از مداخله‌ی آموزشی توسط هر دو گروه تکمیل شد، جمع‌آوری گردید. مداخله‌ی آموزشی طی 12 جلسه‌ی 90-60 دقیقه‌ای با استفاده از روش سخنرانی و ارائه‌ی برنامه‌ی اتوران برای گروه مداخله برگزار شد. داده‌ها با آزمون‌های آمار توصیفی، Chi-square، Independent sample T-test و Paired T-test تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: پس از مداخله‌ی آموزشی، میانگین نمرات آگاهی و تمام سازه‌های نظریه‌ی شناختی- اجتماعی و رفتار خودمراقبتی در گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد، افزایش معنی‌داری داشت (0/05 > P). همچنین هموگلوبین A1C و قند خون ناشتا پس از مداخله در گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد، کاهش یافت (0/05 > P). نتیجه‌گیری: طبق نتایج مطالعه‌ی حاضر، خودمراقبتی در بیماران گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد پس از مداخله‌ی آموزشی افزایش یافت. بنابراین نظریه‌ی شناختی- اجتماعی می‌تواند چارچوب مناسبی برای طراحی مداخلات آموزشی جهت ارتقاء رفتارهای خودمراقبتی در بیماران مبتلا به دیابت باشد.