بررسی نظریه هیرشی در کنترل اجتماعی از دیدگاه قرآن

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشکده معارف دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، البرز

2

doi
چکیده

    این مقاله درصدد بررسی نظریه هیرشی در کنترل اجتماعی از دیدگاه قرآن است. برای بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های دیدگاه قرآن با نظریه‌های هیرشی از روش تطبیقی استفاده شده است. تراویس هیرشی که از نظریه‌پردازان کنترل اجتماعی به‌شمار می‌آید، علت اصلی عدم کج‌روی و بزهکاری فرد را پیوندهای اجتماعی او دانسته و به‌نظر او، هم‌نوایی فرد با جامعه عامل اصلی کنترل اجتماعی و پرهیز از کج‌روی است. از منظر قرآن کریم نیز، شیوه‌های مقابله با کج‌روی، به سه دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از: کنترل فردی، کنترل اجتماعی، و کنترل قانونی. در این پژوهش، مقولۀ کنترل قانونی یا نظام مجازاتی اسلام، با موضوعاتی ازقبیل اهداف، ویژگی‌های مجازات اسلامی، کارآمدی قضات، و عوامل انتظامی بررسی شده است، همچنین، قرآن برای بازگرداندن کج‌رو از کج‌روی، استفاده از راهکارهای «جامعه‌پذیری دوباره»، «کنترل ارزشی»، و «کنترل عاطفی» را پیشنهاد کرده است. سرانجام، نکته مشترک دیدگاه قرآن و هیرشی این است که میزان دلبستگی و تعهدات خانوادگی، دین‌داری، تشکیل خـانواده و نـظـارت والـدیـن، و میـزان حمایـت‌ عـاطفی، اطـلاعاتی و مـادی که فرد از دیگران دریافت می‌کند، به تقویت پیوند فـرد بـا جامعـه کمک خواهند کـرد. دریـافت حمایت و احساس وجود منابع حمایتی یا حمایت ادراک‌شـده در تقویت‌ دلبستگی‌، تعهد، و باور در مورد هـنجارهای جامعه و مواظبت از همنشین در کاهش انحراف مؤثر خواهند بود.