رنگرزی الیاف نساجی با دیاکسید کربن فوق بحرانی: مبانی، پیشرفتها و چشمانداز آینده
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده مهندسی نساجی، دانشگاه یزد، یزد، ایران، صندوقپستی: 8915818411.
doi
10.30509/jscw.2025.167624.1253چکیده
رنگرزی منسوجات بهدلیل مصرف بالای آب، انرژی و مواد شیمیایی، چالشهای زیستمحیطی قابل توجهی را به همراه دارد. در این میان، فناوری رنگرزی با دیاکسید کربن فوق بحرانی (scCO₂) به عنوان یک جایگزین نوآورانه، با قابلیت تجاری و دوستدار محیطزیست مطرح شده است که با حذف کامل آب، تولید پساب را به صفر میرساند. این مقاله مروری به بررسی مبانی فیزیکی شیمیایی این فناوری، از جمله نقش scCO₂ در کاهش دمای انتقال شیشهای الیاف و تسهیل نفوذ رنگزا میپردازد. در ادامه، عوامل کلیدی فرایند مانند دما، فشار و غلظت بررسی شده و تحقیقات انجام شده در زمینه کاربرد این فناوری بر روی طیف وسیعی از الیاف شامل پلیاستر، نایلون، اکریلیک، سلولزی، پروتئینی و بازیافتی تحلیل میشود. همچنین، راهکارهای نوین مانند استفاده از رنگزاهای راکتیو-دیسپرس، میسل معکوس برای رنگزاهای یونی و راهبردهای کنترل دینامیک فرایند برای افزایش بازده مورد بحث قرار گرفتهاند. تحقیقات نشان میدهد این فناوری قادر به تولید منسوجاتی با کیفیت و ثبات رنگی برابر یا حتی برتر از روشهای آبی است و چشمانداز روشنی را برای تولید پاک در صنعت نساجی ترسیم میکند.
