فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: دیابت نوع ۲، یکی از بیماری‌های مزمن شایع است که بزرگسالان را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است. در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های قابل توجهی در درمان این بیماری حاصل شده که از جمله آن‌ها می‌توان به معرفی آگونیست‌های گیرنده‌ی پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1 RAs) و داروهای غیرتزریقی اشاره کرد. این درمان‌ها نقش مهمی در کنترل قند خون و مدیریت مشکلات متابولیک همراه با دیابت ایفا می‌کنند. با این حال، نتایج مطالعات کارآزمایی بالینی تصادفی در مورد تأثیر GLP-1 RAs بر میزان HbA1c  و کاهش وزن در بیماران دیابت نوع ۲ یکسان و قطعی نبوده است. بنابراین، انجام یک مرور نظام‌مند برای جمع‌بندی و ارزیابی انتقادی شواهد موجود در این زمینه ضروری به نظر می‌رسد. روش‌ها: در این مطالعه، جستجوی راهبردی در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Embase، ProQuest و  Google Scholar از ابتدا تا ژانویه ۲۰۲۵ انجام شد. معیار ورود شامل تمام کارآزمایی‌های بالینی تصادفی (RCT) منتشرشده به زبان انگلیسی درباره‌ی دیابت نوع ۲ بود که در آن‌ها مداخله با آگونیست‌های گیرنده پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1 RAs) صورت گرفته بود. برای ارزیابی کیفیت مقالات وارد شده، از چک‌لیست برنامه مهارت‌های ارزیابی انتقادی (CASP) استفاده شد. یافته‌ها: از میان ۵۷۴ مقاله بررسی‌شده، تنها ۱۷ مقاله با معیارهای ورود مطابقت داشتند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که داروی تیرزپاتید بیشترین تأثیر را در کاهش HbA1c و غلظت گلوکز پلاسمای ناشتا دارد (میانگین تفاوت 1/50-و 3/19- درصد میلی‌مول بر لیتر)، در حالی که داروی CagriSema بیشترین کاهش وزن (میانگین تفاوت 4/73- کیلوگرم) را در مقایسه با سایر انواع آگونیست‌های گیرنده GLP-1 در بیماران دیابت نوع ۲ ایجاد کرده است. با این حال، اکثر کارآزمایی‌ها به عوارض گوارشی مرتبط با این داروها اشاره داشته‌اند و بر لزوم توجه به ایمنی به ‌ویژه در دوزهای بالا تأکید کرده‌اند. نتیجه‌گیری: تأثیر مثبت آگونیست‌های گیرنده‌ی GLP-1 بر کنترل قند خون و کاهش وزن، آن‌ها را به عنوان خط اول درمان برای افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ تبدیل کرده است. با این وجود، برای تعیین دوز و مدت زمان مصرف بهینه، انجام مطالعات بیشتری مورد نیاز است.