نقش رنگ‌های اشباع شده در طراحی فضاهای شهری معاصر

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران، کدپستی: 7188637911.

2 دانشیار، طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران، کدپستی: 7188637911.

3 کارشناسی ارشد، ارتباط تصویری گرافیک، گروه هنرهای تجسمی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران، کدپستی: ۸۹۱۶۷-۱۳۳۳۵.

doi
10.30509/jscw.2025.167532.1233
چکیده

رنگ، به‌ویژه در قالب رنگ‌های اشباع‌شده، به‌منزله یکی از مؤثرترین مؤلفه‌های ارتباط دیداری در عرصه طراحی شهری و گرافیک محیطی معاصر، نقش به‌سزایی در ساختاردهی به تجربه فضایی کاربران، بازنمایی لایه‌های فرهنگی محیط و ارتقاکیفی منظر شهری ایفا می‌نماید. این نوع استفاده از رنگ، با تأکید بر بار ادراکی، نشانه‌شناختی و زیبایی‌شناختی، می‌تواند به خلق فضاهایی منسجم، معناگرا و تعامل‌محور در بستر کالبدی شهر معاصر موجب گردد. این پژوهش با هدف تحلیل کارکردهای رنگ‌های اشباع‌شده در گرافیک محیطی و معماری شهری، به بررسی مفهومی، کاربردی و راهبردی این پدیده در بافت‌های شهری معاصر می‌پردازد. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، اسنادی و بررسی نمونه‌های موردی منتخب انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که رنگ‌های اشباع‌شده، با قدرت دیداری بالا و قابلیت برقراری ارتباط نمادین و عاطفی، قادر هستند فضاهای عمومی را از حالت ایستا به بستری فعال، معنادار و مشارکتی تبدیل کنند. این رنگ‌ها نه‌تنها در بهبود خوانایی و انسجام دیداری محیط مؤثرند، بلکه در شکل‌گیری هویت محلی، تحریک حس تعلق و بازآفرینی فضاهای فرسوده نیز نقشی کلیدی دارند. از سوی دیگر، ظهور این رنگ‌ها در محیط‌های شهری را می‌توان بازتابی از نیازهای گروه‌های اجتماعی و فرهنگی معاصر و پاسخ به چالش‌های زیباشناختی، عملکردی و ارتباطی در شهر دانست. پژوهش حاضر با ارائه راهبردها و سیاست‌هایی برای بهره‌گیری هدفمند از رنگ‌های اشباع در طراحی شهری، بر لزوم توجه به جنبه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقلیمی و فناورانه در فرایند مداخله و طراحی فضاهای شهری معاصر تأکید می‌نماید.