افساد اقتصادی مصداق افساد فی الارض

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/ejs.2025.499260.2019
چکیده

زمینه و هدف: افساد فی‌الارض واژه‌ای است که در آیات متعدد قرآن کریم وجود دارد. بررسی آیات متعدد نشان می‌دهد که هر عمل حرامی که از جنبه شخصی خارج شده و با جنبه اجتماعی گرفتن به خود نظم اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اعتقادی جامعه را بر هم زد آن عمل افساد فی‌الارض محسوب می‌گردد. هدف از پژوهش حاضر امکان‌سنجی تلقیِ افساد اقتصادی به عنوان مصداقی از افساد فی‌الارض می‌باشد.مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.یافته‌ها: بررسی حکم مفسد فی‌الارض نشان می‌دهد که افساد فی‌الارض مصداقی از محاربه بوده و لذا حکم مفسد فی‌الارض قتل، صلب، تبعید و یا قطع است. کسی که با اخلال وخدشه در نظام اقتصادی موجب نرسیدن حکومت اسلامی به هدف عالی اقتصادی تعیین شده از سوی شارع گردد، مفسد اقتصادی محسوب می‌گردد.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.نتیجه: مفسدان اقتصادی که نظام اقتصادی کشور را به هم می‌زنند از مصادیق محرز مفسد فی‌الارض محسوب گشته و کیفر آنان حتی در صورت عدم احراز قصد براندازی حکومت به دلیل صدق عنوان مفسد فی‌الارض بر آنان و این که عمل آنان در هر صورت مانع رسیدن حکومت به اهداف اقتصادی خود شده و در چنین شرایطی زمینه برای نارضایتی مردم و انهدام حکومت فراهم می‌آید؛ همان حکم مفسد فی‌الارض  است.