فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تصاویر نسخه‌‌‌های تاریخی چون خمسه نظامی، فهم دقیقی از ویژگی‌های دیداری اشیای مورد استفاده زمان خود را انتقال می‌دهند. هدف از این پژوهش، مطالعه رنگ فرش در نسخه‌های گوناگون خمسه نظامی در قرن 10 هجری‌قمری /16 میلادی و دوره حکومت شاه تهماسب است. بررسی رنگ این فرش‌ها این پرسش را مطرح می‌کند: سیر رنگ فرش در نگاره‌های خمسه از این بازه زمانی چگونه است و چه ارتباطی با فرش‌های باقی‌مانده از آن دوره دارد؟ روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای (اسنادی) می‌باشد. این پژوهش، بررسی رنگ فرش در نمونه‌های خمسه‌ در دوره اوج شکوه هنر‌صفوی است، که تا به حال صورت نگرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که فرش نگاره‌های مکتب هرات سال930 هـ.ق. غالبا سرخ، مشکی و سرمه‌ای هستند. فرش نگاره‌های تبریز در حوالی سال 946 هـ.ق. به رنگ‌های نام‌برده و رنگ‌های روشن‌تر کرم، سبز و آبی هستند و فرش مکتب شیراز سال 995 هـ.ق. اغلب دارای رنگ‌های سرخابی، آبی، نارنجی و سبز است. رنگ‌های غالب مکتب هرات با مفاهیم عرفانی و زندگی ماورایی پیوند دارند، در حالی که مفاهیم رنگی مکتب شیراز شور زندگی زمینی را منتقل می‌کند و مکتب تبریز ترکیبی از این دو مفهوم است. ویژگی‌های دیداری رنگ‌ در فرش، هم در مکتب‌های نگارگری و هم مراکز فرش‌بافی سراسر یکسان هستند و در کمال شباهت دارای محل خلق یکسان نیستند که ارتباط گسترده‌ هنرمندان در نقاط گوناگون ایران را نشان می‌دهد.