شناسایی و ارزیابی پالت رنگ در کاشیکاری بنای گنبد سبز مشهد
نویسندگان
1 مربی، گروه نقاشی، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران، کد پستی: ۹۱۸۴۹۱۵۳۷۸.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران، کد پستی: 9319774446.
doi
10.30509/jscw.2025.167359.1200چکیده
گنبد سبز مشهد یکی از بناهای تاریخی دوره صفویه و تزیینات اصلی این آرامگاه شامل کاشیکاریهای بیرونی متعلق به دوره پهلوی است. هدف از این پژوهش، شناسایی پالت رنگی کاشیکاریهای گنبد سبز و تطبیق کمّی رنگها براساس سیستم رنگی NCS است. نظر به اهمیت و نقش محوری عنصر رنگ در هنر کاشیکاری ایرانی، این پژوهش در پی پاسخ به دو پرسش اساسی است: نخست آنکه معادلسازی کمّی پالت رنگی کاشیهای بنای گنبد سبز براساس سیستم استاندارد رنگی NCS چیست؟ و دوم اینکه میزان فراوانی و قدرت رنگی در پالت کاشیکاری بنای گنبد سبز چگونه است و رنگهای غالب آن کدام هستند؟ روش گردآوری دادهها بر اساس مطالعات میدانی میدانی و از طریق انطباق سیستم رنگ NCS با کاشیهای اصیل بنا است. در نتیجه تطبیق رنگها، ۱۲۲ کد رنگی از ۷ خانواده رنگی به دست آمد و با روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. علاوه بر این، رنگ های غالب، قدرت رنگی و درصد تنوع رنگی نیز مشخص شد. نتایج نشان میدهد که هر چه رنگها روشنتر باشند، دامنه رنگی آنها گستردهتر میشود و هر چه به سمت رنگهای تیره نزدیک میشویم، تنوع رنگی آنها کاهش یافته و رنگها یکنواختتر میشوند.