خواص آنتی‏‌‏اکسیدانی برخی از ژنوتیپ‏‌های زرشک بومی ایران

نویسندگان
علیزاده, مهدی ID 1
قاسم نژاد, عظیم ID 2
طالبی, سمیه ID 3
رمضانپور, سیده ساناز ID 4

1 دانشیار، گروه‎ ‎باغبانی،‎ ‎دانشکده‎ ‎تولید‎ ‎گیاهی،‎ ‎دانشگاه‎ ‎علوم‎ ‎کشاورزی‎ ‎و‎ ‎منابع‎ ‎طبیعی‎ ‎گرگان،‎ ‎گرگان،‎ ‎ایران

2 دانشیار، گروه‎ ‎باغبانی،‎ ‎دانشکده‎ ‎تولید‎ ‎گیاهی،‎ ‎دانشگاه‎ ‎علوم‎ ‎کشاورزی‎ ‎و‎ ‎منابع‎ ‎طبیعی‎ ‎گرگان،‎ ‎گرگان،‎ ‎ایران

3 دانشجوی‎ ‎دکتری، گروه‎ ‎باغبانی،‎ ‎دانشکده‎ ‎تولید‎ ‎گیاهی،‎ ‎دانشگاه‎ ‎علوم‎ ‎کشاورزی‎ ‎و‎ ‎منابع‎ ‎طبیعی‎ ‎گرگان،‎ ‎گرگان،‎ ‎ایران

4 دانشیار،‎ ‎گروه‎ ‎اصلاح‎ ‎نباتات،‎ ‎دانشکده‎ ‎تولید‎ ‎گیاهی،‎ ‎دانشگاه‎ ‎علوم‎ ‎کشاورزی‎ ‎و‎ ‎منابع‎ ‎طبیعی‎ ‎گرگان،‎ ‎گرگان،‎ ‎ایران

doi
10.22059/ijhs.2019.266392.1514
چکیده

 در این پژوهش توانمندی آنتی‏‌‏اکسیدانی 15 ژنوتیپ‏ مختلف زرشک به روش­های چهارگانه DPPH، قدرت کاهندگی آهن، بتاکاروتن لینولئیک اسید و فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی براساس روش TFPL در سال 1396 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مورد بررسی قرار گرفت. 14 ژنوتیپ دانه‏دار وحشی و یک ژنوتیپ بی‏دانه زراعی زرشک از استان‏های شمال شرق ایران جمع‏آوری و بررسی شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد ژنوتیپ دارای اثر معنی‏داری بر میزان فنل، فلاونوئید، آنتوسیانین و توانمندی آنتی‏‌‏اکسیدانی میوه‏ با استفاده از روش‏های DPPH، قدرت کاهندگی آهن، بتاکاروتن لینولئیک اسید و TFPL بود. در این پژوهش بیشترین و کمترین میزان فنل کل به ترتیب به مقدار 169و 149 میلی­گرم بر گرم (وزن خشک) در ژنوتیپ‏های درگز1 و بیرجند بی­دانه حاصل شد. همچنین ژنوتیپ‏های گلستان1 و شیروان 5 به ترتیب بالاترین میزان فلاونوئید (6/88 میلی‏‌‏گرم بر گرم وزن خشک) و آنتوسیانین (619 میکروگرم بر گرم وزن خشک) را دارا بودند. همچنین نتایج نشان داد فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی بر مبنای TFPL اندازه‏گیری شده میوه‏ی ژنوتیپ‏های زرشک در روش­های مختلف اندازه‏گیری متفاوت بودند. توانمندی آنتی‏‌‏اکسیدانی اندازه‏گیری شده با روش‏های مختلف از قبیل روش DPPH، قدرت کاهندگی آهن، بتاکاروتن لینولئیک اسید اسید به ترتیب در ژنوتیپ‏های شیروان4 (7/63 میلی‏‌‏گرم بر گرم)، بیرجند بیدانه (5/54 میکرومول بر گرم)، درگز2 (78 درصد) بیشترین میزان بود. همچنین فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی بر مبنای TFPL در ژنوتیپ گلستان3 (9/29 میکروگرم بر میلی لیتر) بیشتر از سایر ژنوتیپ‏ها بود. نتایج نشان داد توانمندی آنتی‏‌‏اکسیدانی بر مبنای TFPL در ژنوتیپ‏های مختلف زرشک با ترکیبات فنلی رابطه مستقیم دارد و ژنوتیپ‏هایی که دارای بالاترین میزان ترکیبات فنلی به خصوص فنل کل هستند، دارای خاصیت آنتی اکسیدانی بالاتری نیز می‏باشند. نتایج مقایسه روش‏های اندازه‏گیری فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی ژنوتیپ‏های مختلف زرشک نشان داد روش میزان فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی بر مبنای TFPL به دلیل ارتباط بیشتر با ترکیبات آنتی‏‌‏اکسیدانت از قبیل فنل کل روش بهتری برای اندازه‏گیری میزان فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی در ژنوتیپ‏های زرشک بود و ژنوتیپ درگز1 با مقادیر بالای فنل کل دارای فعالیت آنتی‏‌‏اکسیدانی بالایی است که می‏توان از این ژنوتیپ در مطالعات بالینی استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها
آنتوسیانین, بتاکاروتن لینولئیک اسید, ترکیبات فنلی, فلاونوئید‏