راهکارهای سیاستی برای مواجهه با چالش کاهش نرخ باروری در استان اصفهان: از سلامت روان تا امنیت اقتصادی

نویسندگان

1 استاد سلامت اجتماعی، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشکده‌ی مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشکده‌ی علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استاد، گروه پزشکی اجتماعی و خانواده، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

5 معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i823.0829
چکیده

کاهش نرخ باروری را می‌توان نشانه‌ای از کاهش تاب‌آوری خانواده به عنوان هسته مرکزی جامعه دانست. تجربه استان اصفهان نشان می‌دهد راه برون‌رفت از این چالش، در گذار از سیاست‌های مقطعی به سوی سرمایه‌گذاری زیرساختی و بلندمدت از جمله سرمایه روانی- اجتماعی خانوارها است. در این زمینه، ایجاد کارگروه فرابخشی جمعیت و سلامت خانواده در سطح استان، با محوریت دانشگاه علوم پزشکی، مشارکت کلیه‌ی نهادهای مرتبط و تدوین نقشه راهی واحد از ملزومات است. این نهاد می‌تواند با هدایت بودجه‌های پراکنده به سرمایه‌گذاری‌های ساختاری، زمینه را برای تحول موثر فراهم کند. اولویت این سرمایه‌گذاری باید بر توسعه زیرساخت‌های سلامت روان از طریق ادغام خدمات مشاوره در نظام شبکه‌ی بهداشتی، تقویت مراکز مراقبت از کودک باکیفیت و مقرون‌به‌صرفه، و اجرای پایلوت‌های نوآورانه برای ایجاد انعطاف‌پذیری شغلی متمرکز گردد. در هم‌راهی این اقدامات، بازتعریف گفتمان عمومی از کمی‌نگری به کیفی‌نگری و تأکید بر سه محور سلامت روان زوجین، توافق و آرامش در رابطه، و امنیت شغلی-اقتصادی به عنوان ارکان اصلی تصمیم‌گیری، ضروری است. همچنین، به جای سیاست‌های یکسان و کلی، طراحی بسته‌های سیاستی منطقه‌ای که متناسب با ویژگی‌های جمعیتی و فرهنگی هر منطقه باشد، می‌تواند اثربخشی مداخلات را به طور قابل توجهی افزایش دهد. این نقشه راه جامع، در نهایت تاب‌آوری جمعیتی را به عنوان برنامه‌ای برای توسعه کیفی ملی تعریف می‌کند که موفقیت در آن، به تقویت ساختار جمعیتی، سلامت جامعه، بهره‌وری اقتصادی و انسجام ملی می‌انجامد.