بهسازی برنامه پاسخ به همه‌گیری کووید-۱۹ در ایران: درس‌آموخته‌هایی از تجارب تطبیقی نظام‌های سلامت

نویسندگان

1 استاد، گروه سلامت در بلایا و فوریت‌ها، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

4 دانشیار، گروه سلامت در بلایا و فوریت‌ها، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

5 دانشجوی دکتری مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده‌ی مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران

6 مرکز آموزشی درمانی الزهرا(س)، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.48305/jims.v43.i823.0834
چکیده

همه‌گیری کووید-۱۹ به‌عنوان یک بحران جهانی بی‌سابقه، نظام‌های سلامت در سراسر جهان را مورد آزمون قرار داد و لزوم بازنگری در برنامه‌های پاسخ ملی را نشان داد. این خلاصه سیاستی، با هدف ارائه‌ی راهکارهای عملی برای بهسازی برنامه پاسخ ایران به کووید-۱۹، بر اساس یافته‌های مطالعه‌ای تطبیقی- تحلیلی از تجارب پنج کشور منتخب چون استرالیا، کانادا، آلمان، انگلیس و آمریکا تدوین شد. یافته‌ها نشان می‌دهد اثربخشی مداخلات با بستر اجرا، کیفیت مدیریت و توانایی جلب مشارکت جامعه مرتبط است. تحلیل تجارب این کشورها، گزینه‌های سیاستی مهمی از جمله اجباری سازی استفاده از ماسک، استقرار سیستم‌های ردیابی تماس، اجرای قرنطینه‌های هوشمند، سرمایه‌گذاری در مراقبت‌های اولیه و شفافیت در اطلاع‌رسانی را تأکید نمود.با این‌حال، ملاحظات اجرایی و موانع بالقوه هر یک از این راهکارها، از چالش‌های فرهنگی و زیرساختی گرفته تا مسائل مربوط به حریم خصوصی و محدودیت‌های ساختاری، نیازمند برنامه‌ریزی جدی است. برای نمونه، موفقیت راهبردهایی مانند «ردیابی تماس»، منوط به سطح بالای اعتماد عمومی است که از طریق شفافیت و صداقت ایجاد می‌شود. بر این اساس، اولویت‌بندی نهایی راهکارها برای شرایط ایران، بر مبنای الزامات پایه‌ای برای ایجاد تاب‌آوری ارائه شده است. در این راستا، «استقرار حکمرانی شفاف و اطلاع‌رسانی یکپارچه» به‌عنوان سنگ بنای اساسی و «تقویت نظام مراقبت‌های اولیه سلامت» به عنوان راهبرد کلیدی بلندمدت شناسایی شده‌اند. این دو راهبرد، امکان اجرای اثربخش سایر مداخلات کوتاه‌مدت و میان‌مدت، مانند اجباری کردن ماسک و قرنطینه‌های موقعیتی را فراهم می‌نمایند. این سند، دستیابی به نظام سلامت تاب‌آور با رویکردی پیشگیرانه را مستلزم سرمایه‌گذاری در اعتماد عمومی و زیرساخت‌های اساسی سلامت معرفی می‌کند.