اینفودمیک سلامت: چالش نوین نظام سلامت ایران و راهبردهای مقابله با آن

نویسندگان

1 دکترای تخصصی، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده‌ی پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران

2 استادیار، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده‌ی پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران.

3 استاد، مرکز تحقیقات گوارش و کبد، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

4 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

5 دانشیار، مرکز تحقیقات فناوری اطلاعات در امور سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i823.0841
چکیده

پدیده اختلالات اطلاعاتی سلامت از چالش‌های عمده نظام‌های سلامت در سراسر جهان است. این سند باهدف شناسایی و تحلیل راهکارهای مقابله با این پدیده تدوین شد. بر اساس تحلیل‌های انجام‌ شده، پنج گزینه‌ی سیاستی اصلی شناسایی شد که هر یک دارای مزایا، معایب و الزامات اجرایی متعدد هستند. توسعه ابزارهای صحت‌سنجی خودکار و نیمه‌خودکار به عنوان راهکاری فناورانه می‌تواند سرعت انتشار اطلاعات نادرست را کاهش دهد، اما با چالش‌هایی چون هزینه‌های اجرایی بالا و احتمال خطاهای الگوریتمی همراه است. آموزش سواد سلامت و رسانه‌ای به عموم مردم، راهکاری بلندمدت و زمان‌بر است؛ با‌این‌حال، پایدارترین اثر را در توانمندسازی شهروندان برای تشخیص اطلاعات معتبر دارد. ایجاد سامانه‌های نظارتی یکپارچه می‌تواند هماهنگی بین‌سازمانی را بهبود بخشد، منتهی با چالش‌های حقوقی و نگرانی‌هایی درباره‌ی حریم خصوصی و آزادی بیان مواجه است. ترویج تفکر انتقادی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، زمینه‌ساز ایجاد فرهنگ برخورد عقلانی با اطلاعات سلامت است، هرچند اجرای آن نیازمند تغییر نگرش در سطح جامعه می‌باشد. در نهایت، استفاده از زبان خنثی و بی‌طرف در پیام‌های سلامت، اعتماد عمومی به نهادهای رسمی را افزایش می‌دهد.با در نظر گرفتن شرایط بومی و ساختاری کشور، آموزش سواد سلامت و رسانه‌ای به‌عنوان اولویت نخست، توسعه ابزارهای صحت‌سنجی اولویت دوم، ترویج تفکر اولویت سوم، استفاده از زبان خنثی اولویت چهارم، و ایجاد سامانه‌های نظارتی یکپارچه به عنوان اولویت پنجم معرفی می‌شوند. اجرای موفقیت‌آمیز این راهکارها مستلزم همکاری بین‌بخشی، تخصیص منابع کافی، و برنامه‌ریزی بلندمدت است. سرمایه‌گذاری در این مسیر، با کاهش آسیب‌های ناشی از اطلاعات نادرست سلامت، به ارتقای سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری جامعه در برابر بحران‌های آینده می‌انجامد.