فراتحلیل سطح رفتارهای مسئولانه جامعه ایران در مواجهه با محیطزیست بر اساس رویکرد تکاملی راجرز
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی ایران
2
doi
10.30473/ee.2026.73831.2822چکیده
به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران محیطزیست، مقیاس مشکلات محیطزیستی بهعنوان چالشی جهانی، ناشی از این است که روشی که انسان در سکنی گزیدن و استفاده از زیستگاه خود برگزیده، محصول کنشهای غیرمسئولانۀ انسان است، بهطوریکه برخی از مناطق در وضعیت بحرانی قرار دارد؛ بنابراین هدف این پژوهش، واضحسازی تأثیر رفتارهای مسئولانه جامعه ایران در مواجهه با محیطزیست با مرور نظاممند ادبیات نظری میباشد. در این پژوهش، نظام گردآوری دادهها به شیوه اسنادی بوده و دادههای نوشتاری مرتبط با رفتارهای مسئولانه زیستمحیطی برحسب پیشایندها، ویژگیها، پیامدها، ارجاعهای مفهوم و مفاهیم مرتبط، با استفاده از روش تکاملی راجرز بهعنوان یک روش سیستماتیک مورد تحلیل قرار میگیرد. نتایج بیانگر آن است که چهار پیشایند: فردی و اجتماعی، شناختی، مدیریتی و حاکمیتی و طبیعی، شرایط پیشینی برای عینیت یافتن دو ویژگی، عملکردی و ساختاری با مفهوم هستند. همچنین علاوه بر پیامدهای مثبت، پیامدهای منفی نیز با احتمال مغایرت در نتایج وجود دارد. همینطور، ارجاعهای مفهوم به واضحسازی بیشتر ویژگیها و مفاهیم مرتبط نیز به فهم شباهتها، تفاوتها و توصیف مفهوم کمک کرده است. در این بین نگرش، آگاهی و دانش زیستمحیطی از پیششرطهای ضروری در تغییر رفتارهای مسئولانه بوده که به تقویت احساس مسئولیت نسبت به محیطزیست میانجامد، پذیرش مسئولیت، اخلاق زیستمحیطی را توسعه میدهد و توسعه اخلاق، عاملی مؤثر در رفع بحرانهای زیستمحیطی خواهد بود.