تحلیل راهبردی وضعیت مراکز آموزش تالابی کشور در راستای بهره‌برداری خردمندانه از تالاب‌ها

نویسندگان
doi
10.30473/ee.2025.73654.2815
چکیده

تالاب‌ها به‌عنوان یکی از زیباترین، مهم‌ترین و درعین‌حال شکننده‌ترین اکوسیستم‌های طبیعت به شمار می‌روند. در کشورها توسعه‌یافته دولت‌ها با فـراهم کردن امکانات آموزشی، پژوهشی و تفریحی برای استفاده مردم، زمینه‌های لازم در جهت حفاظت از تالاب‌ها را فـراهم می‌نماید که یکی از این اقدامات ایجاد مراکز آموزش تالابی می‌باشد. ایجاد مراکز آموزش تالابی با اینکه بیش از نیم قرن قدمت دارند ولی در کشور ایران این تاریخ کمتر از دو دهه می‌باشد و وضعیت این مراکز در کشور با اهداف پیش‌بینی‌شده فاصله زیادی دارد. بنابراین هدف این پژوهش کاربردی بررسی وضعیت موجود مراکز آموزش تالابی و ارائه راهبردهایی در راستای توسعه این مراکز می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش تعداد 42 نفر از کارشناسان اجرایی مراکز تالابی از سطح کشور بود که به‌صورت کارگاهی اقدام به جمع‌آوری اطلاعات شد. در این پژوهش ابتدا با استفاده از چارچوب تحلیل SWOT به بررسی نقاط ضعف، قوت، تهدید و فرصت‌های مراکز تالابی پرداخته شد و در نهایت با استفاده از ماتریس برنامه­ریزی راهبردی کمی به اولویت‌بندی راهبردهای قابل قبول پرداخته شد. نتایج این پژوهش نشان داد که فضای راهبردی مراکز تالابی کشور در ناحیه حداقل- حداکثر (ناحیه سوم) قرار دارد. در این زمینه مهم­ترین راهبردهای ارائه‌شده شامل برگزاری تورهای تالاب­گردی در جهت معرفی مراکز تالابی و تدوین سند ملی آموزش، مشارکت و آگاهی افزایی در راستای ارتقاء جایگاه جوامع محلی در حفاظت از تالاب­ها بودند. نتایج این مطالعه به سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران حوضه تالاب‌ها به‌خصوص در سازمان حفاظت محیط‌زیست کمک می‌کند تا شناخت کاملی از وضعیت موجود مراکز تالابی به دست آورند و در راستای بهبود عملکرد این مراکز، اقدام به تدوین یک برنامه منسجم و جامع در سطح ملی نمایند.