نگرش‌های محیط‌زیستی و ادراک خدمات فرهنگی اکوسیستم (مطالعه موردی؛ پارک‌های محلی در شهر تهران)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی کاشان

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.30473/ee.2025.74729.2853
چکیده

افزایش شهرنشینی موجب شده خدمات فرهنگی اکوسیستم بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. این خدمات شامل منافع ناملموسی است که افراد از محیط طبیعی دریافت می‌کنند و در تقویت حس بهزیستی مؤثرند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر عوامل فردی و نگرشی، از جمله جنسیت، سن، میزان توجه به محیط و نگرش‌های محیط‌زیستی، بر ادراک خدمات فرهنگی اکوسیستم در پارک‌های محلی شهر تهران است. سنجش نگرش‌های محیط‌زیستی به‌عنوان رویکردی مشارکتی برای حفاظت از محیط‌زیست، با استفاده از مقیاس پارادایم‌های جدید محیط‌زیستی ( NEP ) انجام شده است. این پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی-تحلیلی و میدانی انجام شده و از مرور نظام‌مند مطالعات پیشین برای شناسایی شاخص‌های مؤثر استفاده کرده است. جامعه آماری شامل کاربران پارک‌های محلی منطقه ۵ شهر تهران است که پرسشنامه‌ها را به‌صورت حضوری در محل پارک‌ها تکمیل کرده‌اند. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان ، ۴۰۰ نفر تعیین شد و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی طبقه‌ای بر اساس سن و جنسیت صورت گرفت. روایی ابزار پژوهش از طریق تحلیل عاملی و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه برای متغیرهای نگرش محیط‌زیستی و توجه به محیط، و آزمون t مستقل برای جنسیت انجام شد. نتایج نشان داد که نگرش‌های مثبت محیط‌زیستی پیش‌بینی‌کننده معناداری برای مهمترین خدمات فرهنگی پارک، یعنی تفریح و فعالیت‌های اجتماعی هستند. در نتیجه، تقویت رویکرد بوم‌محور می‌تواند به بهبود ادراک خدمات فرهنگی و حرکت به‌سوی توسعه زیرساخت‌های سبز چندکارکردی و رفتارهای سازگار با محیط‌زیست کمک کند.