رهبری خدمتگزار سبز و رابطه آن با رفتار طرفدار محیط‌زیست کارکنان با توجه به نقش خودکارآمدی سبز و انگیزه درونی سبز

نویسندگان

1

2 انستیتو پاستور ایران

doi
10.30473/ee.2026.73181.2803
چکیده

اجرای برنامه مدیریت زیست‌محیطی در سازمان‌ها نیازمند رغبت انجام آن توسط مدیران و کارکنان به مسائل زیست‌محیطی و توجه به عوامل مؤثر بر آن است. برخلاف رهبری تحول‌آفرین سبز، تحقیقات تجربی کمی وجود دارد که تأثیرات رهبری خدمتگزار محیطی خاص را بر رفتارهای مرتبط با محیط کارمندان بررسی می‌کند. تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر رهبری خدمتگزار سبز بر رفتار محیط‌زیستی کارکنان با توجه به نقش واسطه‌ای خودکارآمدی سبز و انگیزه درونی سبز صورت پذیرفته است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش از نوع توصیفی – تحلیلی بوده که به شیوه پیمایشی انجام گردیده است. روش پژوهش کمّی، توصیفی و از نوع مطالعات علّی بود. گردآوری داده‌ها با استفاده از ابزار پرسشنامه خودکارآمدی سبز یوشان چن و همکاران(2015)، رفتار طرفدار محیط‌زیست کارکنان رابرتسون و بارلینگ (2017)، رهبری خدمتگزار سبز توان(2019) و انگیزه درونی سبز ونینگ و همکاران(2020) انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی کارکنان و مدیران شرکت‌های گاز و برق استان گیلان می‌باشند که تعداد آنها 1163 نفر است. تعداد حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برابر 300 نفر محاسبه و به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از روش معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار Smart PL استفاده شد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که رهبری خدمتگزار سبز بر رفتار طرفدار محیط‌زیست کارکنان، خودکارآمدی و انگیزه درونی سبز تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین مشخص گردید که خودکارامدی و انگیزه درونی سبز نیز بر رفتار طرفدار محیط‌زیست کارکنان تأثیر مثبت و معناداری دارد. بعلاوه نقش واسطه‌ای خودکارآمدی و انگیزه درونی سبز در رابطه بین رهبری خدمتگزار سبز و رفتار طرفدار محیط‌زیست کارکنان مورد تأیید قرار گرفت. اجرای برنامه مدیریت زیست‌محیطی در سازمان‌ها نیازمند داشتن تفکر زیست‌محیطی و رغبت انجام آن توسط مدیران و کارکنان دستگاه‌ها بوده و به‌منظور پدیدار شدن رفتار زیست‌محیطی، بازنگری در روش‌ها و نظام‌های آموزشی ضروری بوده و البته لازمه تحقق این هدف، توسعه سطح رفتار کارکنان این سازمان نسبت به مسائل زیست‌محیطی و رعایت اصول و استانداردهای مدیریت سبز در این سازمان است.