اقلام فرهنگویژه و مربع ایدئولوژیک در کتابهای آموزش زبان انگلیسی تألیفشده در کشورهای درونحلقهای در مقایسه با کتابهای مورد استفاده در دبیرستانهای دولتی اقلیم کردستان عراق: مطالعهای مبتنی بر تحلیل گفتمان چندوجهی
نویسندگان
1 گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jflr.2026.404774.1258چکیده
هدف پژوهش، بررسی نحوۀ بازنمایی عناصر فرهنگویژه، ارزشهای ایدئولوژیک و ویژگیهای بصری در کتابهای آموزش زبان انگلیسی است. مجموعۀ American File (ویرایش دوم)، تولیدشده در کشورهای درونحلقهای، و Sunrise، مورد استفاده در دبیرستانهای کردستان عراق، بهعنوان نمونه انتخاب شدند. دادهها با استفاده از چهارچوب کرس و ون لیوون (2006) و الگوی ون دایک (2000) تحلیل گردیدند. نتایج حاکی از تفاوتهای چشمگیر در بازنمایی عناصر فرهنگی بین دو مجموعه بود. درحالیکه هر دو کتاب به موضوعاتی چون تفریح و عادات روزمره پرداختهاند، American File بر بیان هنری و ویژگیهای سیاسی- جغرافیایی تمرکز بیشتری داشت. Sunrise، این عناصر را با فراوانی کمتر و گرایشهای واقعگرایانه ارائه میکرد. آزمون خیدو تفاوتهای معناداری در بازنمایی سیاست، پوشش و هنر نشان داد. تحلیل ایدئولوژیک نشان داد که American File خودنمایی مثبت را برجسته میکند، درحالیکه Sunrise بر اجماع اجتماعی تأکید دارد. Sunrise همچنین مفاهیمی چون قطبگرایی را با دلالتهای ایدئولوژیک خاص بازنمایی میکند. American File رویکردی انسانمحور با تمرکز بر فرهنگ داشت، درحالیکه Sunrise با طراحی مینیمالیستی، مفاهیم را انتزاعیتر ارائه میداد. بهطور کلی، کتابهای آموزش زبان، نگرشهای فرهنگی و ایدئولوژیک را منتقل میکنند. پسزمینههای سیاسی این منابع، چالشهایی را در بازنمایی چندفرهنگی ایجاد میکند که نیازمند مدیریت دقیق برای پرورش تفکر انتقادی است. یافتههای این پژوهش برای دستاندرکاران آموزش زبان سودمند است.