بازخوانی روشهای آمادهسازی رنگدانههای سرنج، شنگرف و زرنیخ براساس متن ده رساله تاریخی از قرن چهارم تا یازدهم هجریقمری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران. کدپستی: 1136813518.
2 استادیار، گروه پژوهشی دوباره تولید رنگ و کنترل رنگ، پژوهشکده فیزیک رنگ، پژوهشگاه رنگ، صندوقپستی: ۱۶۶۸۸۳۶۴۷۱.
3 استادیار، گروه مرمت اشیا تاریخی- فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران. کدپستی: 1136813518.
doi
10.30509/jscw.2024.167329.1193چکیده
بررسی روشهای تولید و آمادهسازی مواد هنری براساس متن رسالههای تاریخی، علاوه بر معرفی روشها، اصول و رمزهای هنرمندان در گذشته، میتواند جهت مطالعات فنشناسی، آسیبشناسی، منشایابی، اصالتسنجی و ارائه شیوههای مناسب حفاظت و مرمت آثار، راهگشا باشد. طیف فام سرخ از دیرباز، از دسته رنگهای مهم و پرکاربرد در هنر نگارگری و کتابآرایی ایران بوده است. در این پژوهش، روشهای تولید و آمادهسازی رنگدانههای سرنج یا قرمز سرب (Pb3O4)، شنگرف (HgS) و زرنیخ سرخ (As4S4) براساس متن ده رساله از قرون چهارم تا یازدهم ه.ق (رسالههای عُمدهالکُتّاب، بیانالصناعات، جوهریه، سوادالخط، مدادالخطوط، قانونالصُوَّر، گلزارصفا، آدابالخط، حِلیهالکُتّاب و گلستان هنر) و با روش توصیفی - تحلیلی بررسی شدهاند. در مجموع روشهای تولید و آمادهسازی متفاوتی اعم از مواد اولیه، روش پخت و همچنین اسیدشویی برای این رنگدانهها در رسالات ذکرشده است.
