اثر تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی بر کالوس‌زایی و باززایی گیاه دارویی- روغنی بالنگوی شهری

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناس ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22084/ab.2021.22979.1448
چکیده

بالنگوی شهری (Lallemantia iberica) گیاهی یک‌ساله و علفی است که متعلق به خانواده Lamiaceae، بوده و دارای خاصیت دارویی و روغنی می‌باشد و در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. به‌منظور بهینه‌سازی کشت بافت این گیاه دو آزمایش القاء کالوس و باززایی انجام شد. به‌منظور بررسی کالوس‌دهی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه عامل ریزنمونه (هیپوکوتیل و کوتیلدون‌)، تنظیم‌کننده‌ی رشد بنزیل آمینوپورین (BAP) (در چهار سطح: صفر، 5/0، 1، 5/1 میلی‌گرم در لیتر) و تنظیم‌کننده‌ی رشد نفتالین استیک اسید (NAA) (در چهار سطح: صفر، 1، 2، 4 میلی‌گرم در لیتر) در سه تکرار اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس برای صفات کالوس‌زایی ریزنمونه‌ها بیانگر وجود اختلاف معنی‌دار بین برخی از عوامل مورد مطالعه بود. نتایج مقایسه میانگین اثرات متقابل بین عوامل مورد مطالعه نشان داد که بیش‌ترین میزان کالوس‌زایی در ریزنمونه هیپوکوتیل و با تیمار ترکیبی NAA (4 میلی‌گرم در لیتر) و BAP )صفر میلی‌گرم در لیتر) به‌میزان 100 درصد و در ریزنمونه کوتیلدون با تیمار ترکیبی BAP (5/1 میلی‌گرم در لیتر) و NAA (صفر میلی‌گرم در لیتر) به‌میزان 100 درصد می‌باشد. در آزمایش باززایی از BAP در 4 سطح (1، 2، 3، 4 میلی‌گرم در لیتر) استفاده شد. بیش‌ترین درصد باززایی مستقیم برای هیپوکوتیل (70 درصد) در تیمار 4 میلی‌گرم در لیترBAP  و در کوتیلدون نیز بیش‌ترین درصد باززایی (66/26 درصد) در تیمار 3 میلی­گرم در لیتر BAP به‌دست آمد. با توجه به اهمیت این گیاه نتایج بهینه‌سازی کشت بافت آن می‌تواند جهت افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه و تحقیقات مهندسی ژنتیک مورداستفاده قرار گیرد.