زیبایی‌شناسی بومی رنگ در خودتزئینی سنتی ترکمن (مورد مطالعه؛ قوم تکه روستای دویدوخ)

نویسندگان

1 استادیار، گروه هنرهای تجسمی، پژوهشکده هنر، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تهران، ایران، کدپستی: 1416783841.

doi
چکیده

مطالعات رنگ در ایران بیشترین توجه خود را بر پایۀ نظریات تئوریسین‌های غربی همانند ایتن و مانسل  با تکیه بر اداراک بصری انسان از رنگ بنا نهاده است. ماهیت فرهنگی رنگ کمتر مورد توجه قرار گرفته‌است و همین امر موجب شده‌ تا مولفه‌های زیبایی رنگ از منظر جامعۀ بومی مورد غفلت واقع شود. از همین روی در این پژوهش برآنیم تا با مطالعۀ میدانی وبا رویکرد زیبایی‌شناختی در میان قوم تکه ترکمنی به این پرسش پاسخ دهیم که چه مولفه‌های بر زیبایی‌شناسی بومی رنگ در خودتزئینی سنتی قوم تکه ترکمن روستای دویدوخ تاثیرگذارند؟ این پژوهش، تحلیلی- توصیفی با رویکردی کیفی وبا محوریت زیبایی در رنگ خودتزئینی سنتی براساس منابع مکتوب و مردم‌نگاری در میدان انجام شده‌است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که رنگ به مثابۀ یکی از ویژگی‌های متمایزکنندۀ این قوم در خودتزئینی به‌ویژه سنتی است و یکی از مهم‌ترین کدهای فرهنگی این اجتماع است که بیانگر هویت(فردی/قومی/اجتماعی)، عاطفی(غم و شادی) و دینی(ثواب/گناه، متولیان دین، قدسیت و ماورایی) است. و همچنین در نظر این قوم، رنگ‌های اصلی و فرعی با تعلق یا عدم تعلق قومی تعریف می‌شود و در باور اهالی حفظ قدرت تاریخی این قوم با حفظ کدهای فرهنگی به‌ویژه حیطۀ رنگ خودتزیینی رابطۀ مستقیم دارد.