رویکردی جامعه‌شناختی به نمود جنسیت مترجم در ترجمه‌های فارسی رمان «الأسود یلیق بک»

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه کاشان،‌کاشان، ایران

2 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه کاشان،‌کاشان، ایران

3 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه کاشان،‌کاشان، ایران

doi
10.22059/jflr.2025.380967.1147
چکیده

وجود زبان زنانه از دیرباز موردتوجه زبان‌شناسان و جامعه‌شناسان بوده است و مطالعاتی چند در این زمینه صورت گرفته است. در این راستا، این پژوهش از نوع تحلیل محتوای قیاسی کیفی با هدف بررسی نمود جنسیت مترجم در ترجمة رمان «الأسود یلیق بک» از احلام مستغانمی ‌انجام شده است. برای انجام این پژوهش، ترجمه‌های موجود این رمان از یک مترجم مرد و یک مترجم زن انتخاب شد. به‌منظور کدگذاری داده‌ها، با توجه به ویژگی‌های منتسب به زبان زنان توسط لیکاف کتابچه‌ی کدگذاری (codebook) تهیه شد و دو متخصص به‌طور مستقل متن را کدگذاری کردند و مصداق‌ها را در یکی از پنج دسته واژگان متعلق به حوزة زنان، کاربرد تأکید، ذکر جزئیات، گفتار مؤدبانه و کاربرد واژگان و تعابیر زنانه قرار دادند. نتایج نشان داد که همة ویژگی‌های منتسب به زبان زنانه در گفتار مترجم زن کاربرد ندارد و از این میان نمود گفتار مؤدبانه و تعابیر زنانه در کلام مترجم مرد بارز‌تر بود. کاربرد وجوه عاطفی نیز یکی دیگر از ویژگی‌های منتسب به زبان زنانه بود که در کلام مترجم مرد یافت شد. بنابراین، ویژگی‌های زبان زنانه جهان‌شمول و کلی نیستند. نهایتاً یافته‌ها از منظر رویکرد جامعه‌شناختی و با در نظرگرفتن مفهوم نقش‌های اجتماعی و تمرکز بر جنسیت به‌عنوان امری متأثر از مؤلفه‌های اجتماعی و فرهنگی بررسی شدند. به‌علاوه، یافته‌ها از منظر رویکرد ساخت‌گرایی اجتماعی و مفهوم جنسیت به‌عنوان یک ساختة اجتماعی تبیین شدند. یافته‌های این مطالعه می‌تواند به درک عمیق‌تری از جنسیت به عنوان مفهومی فرهنگی و پویا کمک کند و نسبت به سوگیری‌های جنسیتی آگاهی ایجاد کند.