شناسایی ترکیب شیمیایی پوشش لعاب گلی و رنگهای بکار رفته در برخی از سفالینههای گلابهای منقوش مکشوفه از منطقه سیستان
نویسندگان
1 استادیار، گروه حفاظت و مرمت آثار تاریخی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران، کد پستی: 9861335856.
2 دانش آموخته کارشناسی مرمت آثار تاریخی، گروه حفاظت و مرمت آثار تاریخی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران، کد پستی: 9861335856
doi
چکیده
یکی از مهمترین انواع سفالهای اوایل دوران اسلامی، در ایران، سفالینههای گلابهای منقوش است که در قرون سوم و چهارم هجری قمری به ویژه در عصر سامانیان در ایران توسعه و گسترش یافته است. در این پژوهش به منظور شناخت فنون پوشش گلی در این سفالینهها و شناسایی ترکیب شیمیایی گلابه و رنگدانههای به کار رفته در آنها، تعدادی از نمونههای تاریخی سفالینههای گلابهای منقوش مکشوفه از سیستان به شیوههای مختلف آزمایشگاهی، شامل: بررسی میکروسکوپی، آزمون نقطهای، آنالیز به روش SEM-EDS وXRD مورد مطالعه قرار گرفت. این مطالعات آزمایشگاهی، نشان داد که در تهیه گلابه از دوغاب گل رس غنی از آلومینیم که آمیخته با ترکیبات سرب بوده، استفاده شده است و برای نقوش سفالینهها و رنگهای طیف قرمز تا قهوهای تیره از گل اخرای حاوی اکسید آهن مخلوط با اکسید منگنز و برای رنگ سبز، از رنگدانه سبز خاکی استفاده شده بود. علاوه بر این، مشخص شد که با توجه به آنالیز ترکیب کانی شناختی بدنه سفالینهها، این سفالینهها و تزئینات آن در دمایی در حدود 900-850 درجه سانتیگراد پخت داده شدهاند.
