واکاوی چالش‌های ترجمۀ شعر (بر اساس اشعار فارسی و روسی)

نویسندگان

1 گروه زبان روسی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

doi
10.22059/jflr.2024.381877.1150
چکیده

شعر به‌ عنوان یک صورت هنری خاص، چنان با عناصر زبانی، فرهنگی و زیبایی‌شناختی خاص خود عجین شده است که ترجمۀ آن به زبانی دیگر با چالش‌هایی همراه است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با ذکر مثال‌ها و نمونه‌های عملی از اشعار فارسی و روسی، به تحلیل چالش‌های زبانی و فرهنگی در فرآیند ترجمۀ شعر پرداخته است و نشان می‌دهد که ترجمۀ شعر نه تنها به انتقال معانی واژگان، بلکه به حفظ بافت فرهنگی متن نیز وابسته است. در نهایت، این نتیجه حاصل گردید که هر چند ترجمۀ کامل و دقیق شعر غیرممکن به نظر می‌رسد، اما مترجم می‌تواند با بهره‌گیری از خلاقیت و درک عمیق فرهنگی، بین عناصر زبانی و فرهنگی توازن لازم را برقرار کرده و ترجمه‌هایی ارائه بدهد که تا حد ممکن به اصل نزدیک باشند. هدف از انجام جستار پیش‌ِرو، تأکید بر این نکته است که ترجمۀ شعر تنها یک فعالیت زبانی نیست، بلکه فرآیندی است که در آن فرهنگ‌ها و جهان‌بینی‌ها به تعامل و تبادل می‌پردازند. بنابراین مترجمان نه تنها باید به مهارت‌های زبانی، بلکه به درک عمیق از فرهنگ و بافت زبان مبداء نیز مجهز باشند. در پایان پیشنهاد می‌گردد که به منظور بهبود کیفیت ترجمۀ شعر، مترجم رویکرد دیالکتیکی اتخاذ نماید.