واکاوی مسائل و چالش‌های پیرامون زبان عربی در ایران با رویکردی آینده‌نگر

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات عربی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران،‌ایران.

2 استادیار موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

3 گروه آموزشی تعاون و رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی،‌تهران،‌ایران.

4 گروه آموزش زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان تهران،‌تهران، ایران.

doi
10.22059/jflr.2024.379392.1141
چکیده

داشتن رویکرد راهبردی به مسائل یکی از ضروریات مدیریت کلان‌نهادها و سازمان‌ها است. فهم مسئله اولین گام در هر نوع سیاست‌گذاری محسوب می‌شود. نخستین گام سیاست‌گذاری عمومی، شناخت مسئله و صورت‌بندی آن برای قرار دادن در دستور کار سیاست‌گذاری است که فرایندی مجزا در سیاست‌گذاری عمومی به شمار می‌آید. هدف از انجام «مطالعات نظام مسائل» به‌عنوان مطالعه راهبردی، تعیین خطوط کلی بینش و تجربه موجود درباره موضوعات اصلی و کلیدی در حوزه‌ای مشخص است. به‌منظور شناسایی، اولویت‌بندی و گزینش مسائل اولویت‌دار زبان عربی تحقیقی جامع، کل‌نگر و راهبردی نیاز است. پژوهش حاضر به واکاوی «نظام مسائل زبان عربی با رویکردی آینده‌نگرانه» پرداخته، این پژوهش در زمره پژوهش‌های کاربردی محسوب می‌شود، زیرا با واکاوی نظام مسائل زبان عربی به‌دنبال ایجاد مبنایی برای سیاست‌گذاری حل مسائل زبان عربی است. روش گردآوری اطلاعات احصای مسائل زبان عربی با رویکرد توصیفی اکتشافی برپایه تلفیقِ روش‌های کمّی و کیفی بوده و روش تحلیل اطلاعات، مبتنی بر تحلیل مضمون (به‌عنوان راهبرد پژوهش) است. گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، انجام مصاحبه، اجرای پرسش‌نامه و برگزاری نشست تخصصی صورت گرفت. نتایج نشان می‌دهد ابرچالش زبان عربی در ایران «خلاء گفتمان غالب در حوزه زبان عربی در ایران» است. خلاء گفتمانی که از«رهاشدگی زبان عربی در ایران» حکایت می­کند؛ سه چالش کلیدی به‌عنوان اولویت‌دارترمسائل شامل ورود هوش مصنوعی به آموزش زبان عربی، عدم ارتباط بین آموزش زبان عربی و مهارت‌های مورد نیاز بازارکار و دوگانگی آموزش زبان عربی با هدف فهم متون دینی و یا اهداف عمومی است. رویکرد آینده‌نگر به مسائل پیش روی زبان عربی و توجه به تغییرات جدید در سپهر فناوری و تأثیر آن بر بروز چالش‌های نوظهور و جدید از جمله ورود هوش مصنوعی به آموزش زبان عربی، از نوآوری‌های این مقاله است و وجه تمایز این مقاله با پژوهش‌های پیشین است.