طراحی و اعتبارسنجی چکلیست جامع ارزیابی کیفیت آموزش غیررسمی آب: ابزاری بومی برای ارزیابی فعالیتهای سمنهای محیطزیستی
نویسندگان
1 گروه مهندسی سوانح، آموزش و سیستمهای محیطزیست، دانشکده تحصیلات تکمیلی محیطزیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه برنامهریزی، مدیریت محیطزیست و HSE، دانشکده تحصیلات تکمیلی محیطزیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22067/jwsd.v12i4.2508-1446چکیده
در سالهای اخیر، نقش سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه آب بهعنوان بازیگران کلیدی در ترویج آموزش غیررسمی محیطزیستی پررنگتر شده است. بااینحال، نبود ابزارهای ارزیابی استاندارد، بومی و چندبُعدی برای سنجش کیفیت آموزشهای ارائه شده توسط این نهادها، موجب شکلگیری خلأیی جدی در نظام یادگیری و بهبود مستمر فعالیتهای آنها شده است. هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک چکلیست جامع و بومیسازی شده برای ارزیابی کیفیت آموزش آب در سازمانهای مردمنهاد ایرانی است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی اکتشافی در دو مرحله انجام شد. در مرحله نخست، با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی اسناد و مصاحبه با ۱۵ نفر از خبرگان، الگوی اولیه شامل ۷ معیار اصلی و 13 زیرمعیار استخراج شد. در مرحله دوم، از تکنیک دلفی اصلاح شده با مشارکت 6 خبره برای اعتبارسنجی محتوایی (با شاخصهای CVR وCVI ) و از تحلیل آماری برای سنجش پایایی ابزار (با آزمون آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی اکتشافی) استفاده شد. نتایج نشان داد چکلیست نهایی دارای پایایی بسیار مطلوب (0.91= α) و ساختار عاملی منسجم است. این ابزار میتواند برای ارزیابی درونی و بیرونی کیفیت آموزش آب در سمنها بهکار رود و بستر مناسبی برای ارتقاء یادگیری سازمانی، تصمیمگیری مبتنی بر شواهد و تقویت تعامل میان نهادهای دولتی و مدنی فراهم آورد.
