فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم «جامعه دوگانه» اقتباس از مفهوم «شهر دوگانه» است که به نابرابری و بی‌عدالتی شهری در نظام سرمایه‌داری اشاره دارد که امکانات فضایی، رفاهی و شهری را به صورت دوگانه و ناعادلانه در سطح شهر توزیع می‌کند. شهر دوگانه نوعی عارضه نظام سرمایه‌داری است و نشان‌دهنده نابرابری اجتماعی- فضایی تولیدشده در شهر است. یکی از روندهای اجتماعی در شهرهای نفتی جنوب ایران، ایجاد دوگانگی «فضایی‌ـ اجتماعی» است که در شهرهایی چون «ماهشهر» تحت تأثیر صنعت پتروشیمی به‌وجود آمده است. در ماهشهر، دوگانگی در شکل‌های فضایی‌ـ شهری، اقتصادی، دوگانگی در امکانات و خدمات بهداشتی و آموزشی و در نهایت، دوگانگی فرهنگی و اجتماعی و عدم انسجام و ادغام اجتماعی شهری بروز کرده است. عامل عمده دوگانگی اجتماعی در شهرهای نفتی و از جمله در ماهشهر، ضعف دیدگاه اجتماعی به صنعتی شدن مناطق نفتی، به‌ویژه سیاست شرکت- شهرسازی بوده است. سیاست شهری دولت و در اینجا سازمان نفت، به جای توسعه اجتماعی اجماعات بومی و محلی و ادغام کارکنان خود با جوامع محلی و شکل‌گیری شهرهای مدرن ادغام یافته، با سیاست شرکت ‌ـ شهرسازی، جداسازی کارکنان صنایع نفتی از جوامع بومی بوده که پیامد آن ایجاد جامعه دوگانه محلی‌ ـ شرکتی بوده است