غربالگری مولکولی برخی ارقام تجاری گوجه‌فرنگی و نتاج F6 آن‌ها از نظر مقاومت به ویروس پژمردگی لکه‌ای گوجه‌فرنگی (TSWV)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات سبزی، صیفی و حبوبات آبی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22084/ab.2022.25853.1477
چکیده

بیماری ویروسی پژمردگی لکه‌ای گوجه‌فرنگی یکی از مهم‌ترین بیماری‌های گوجه‌فرنگی است که در بسیاری از مناطق کشور خسارت وارد می‌کند. در بررسی حاضر، به‌منظور شناسایی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی دارای آلل مقاومت به بیماری، ابتدا تعداد 64 ژنوتیپ ازجمله 28 رقم تجاری هیبرید با استفاده از نشانگر مولکولی هم‌بارز NCSw-003 که از نوع نشانگرهای SCAR بوده و به ژن مقاومت Sw-5b پیوسته است، موردبررسی و غربالگری قرار گرفتند. براساس نتایج به‌دست‌آمده از این مرحله از بررسی، تنها چهار رقم هیبرید سرین، بریویو، جم و زمان (Sereen، Brivio، Jam و Xaman) حامل آلل مقاومت بودند. براساس نتایج بررسی مرحله دوم و غربال 240 لاین منتخب F6 دارای صفات مطلوب زراعی از نسل F6 به‌دست آمده از چهار رقم هیبرید فوق، به‌ترتیب6/35، 1/35، 7/25 و 2/22 درصد از نتاج انتخابی رقم‌های سرین، جم، زمان و بریویو دارای آلل مقاومت بودند. علاوه‌بر آن، تجزیه منحنی ذوب با دقت بالا (HRM) با استفاده از چندشکلی تک نوکلئوتیدی (SNP) موجود برای ژن Sw-5b در نتاج F6 سه رقم سرین، زمان و بریویو، وجود درصد مناسبی از لاین‌های هموزیگوت غالب را نشان داد. مقایسه نتایج حاصل از این روش با غربالگری توسط نشانگر هم‌بارز NCSw-003، به‌ترتیب از هم‌خوانی معادل 86، 6/98 و 91 درصد برای سه رقم فوق حکایت دارد. با در نظر گرفتن نتایج نسبتاً یکسان هر دو نشانگر مورد استفاده برای هر یک از رقم‌های فوق، به‌‌ترتیب 21، 18 و 12 لاین خالص مقاوم هموزیگوت شناسایی شدند. هم‌چنین، نتایج بررسی با استفاده از نشانگر NCSw-003 به‌تنهایی نشان داد که تعداد 20 لاین خالص حاصل از رقم جم دارای مقاومت هموزیگوت غالب هستند. لاین‌های شناسایی شده با مقاومت هموزیگوت، پس از ارزیابی بیولوژیکی به‌عنوان والد مقاوم در برنامه‌های اصلاحی گوجه‌فرنگی و معرفی رقم هیبرید قابل استفاده خواهند بود.