فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاله مروریمقدمه: دیابت نوع ۱، بیماری خودایمنی چندعاملی است که با تخریب سلول‌های β پانکراس به‌وسیله‌ی سیستم ایمنی مشخص و تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. در میان عوامل ژنتیکی، ناحیه‌ی آنتی‌ژن لکوسیت انسانی، به‌ویژه هاپلوتیپ‌های HLA-DR3 و HLA-DR4، نقش کلیدی در افزایش خطر ابتلا دارند. این هاپلوتیپ‌ها با تسهیل ارائه‌ی آنتی‌ژن به سلول‌های T کمکی CD4⁺ خودواکنش‌گر، منجر به تخریب سلول‌های β می‌شوند..روش‌ها: در این مطالعه‌ی مروری، چشم‌انداز بیوانفورماتیکی SNP و nRNAهای مرتبط با ناحیه HLA در دیابت نوع ۱ مورد بررسی و مطالعات منتشرشده در سال‌های 2015 تا ۲۰۲۵ تحلیل شد. بانک‌های اطلاعاتی dbSNP و ClinVar برای شناسایی چهار SNP کلیدی شامل rs3135002، rs9260151، rs9271365 و rs9273364 به‌کار گرفته،  که همگی درون یا در نزدیکی ناحیه MHC کلاس II قرار دارند.یافته‌ها: اگرچه نقش بالینی این SNPها در پایگاه ClinVar به‌طور قطعی تأیید نشده، اما داده‌های حاصل از GWAS، احتمال ارتباط آن‌ها با T1D را نشان می‌دهد.  تحلیل‌های انجام ‌شده با ابزار miRWalk نشان داد که hsa-miR-5585-3p ممکن است ژن HLA-DQA1 را هدف قرار دهد و نتایج حاصل از lncRRIsearch حاکی از آن بود که LncRNA  RP11-573D15.8-018 نیز ممکن است با همین ژن برهم‌کنش داشته باشد.نتیجه‌گیری: این مرور، بر نقش محوری هاپلوتیپ‌های HLA-DR3 و HLA-DR4 در افزایش استعداد ابتلا به دیابت نوع ۱ تأکید دارد و به تأثیرات احتمالی تنظیمی برخیSNPها، میکروRNAها و lncRNAها بر بیان ژن HLA-DQA1 اشاره می‌کند. این یافته‌ها اهمیت به‌کارگیری بیوانفورماتیک را در کشف سازوکارهای مولکولی بیماری نشان می‌دهند و می‌توانند بستری برای توسعه راهکارهای تشخیصی درمانی شخصی‌شده فراهم کنند.