مروری بر روشهای مختلف زدودن ماده رنگزای دیسپرس از سطح الیاف پلیاستر رنگرزیشده
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی نساجی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، صندوق پستی ۸۴۱۵۶۸۳۱۱۱.
2 استادیار، دانشکده مهندسی نساجی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، صندوق پستی ۸۴۱۵۶۸۳۱۱۱.
doi
چکیده
رنگرزی الیاف پلیاستر عموماً با موادرنگزای دیسپرس صورت میگیرد، وجود مواد رنگزای سطحی از مشکلات این رنگرزی است که سبب کاهش ثبات مرطوب، سایشی و تصعیدی این الیاف رنگرزی شده بهویژه در عمقهای رنگرزی بالا میگردد. لذا حذف موادرنگزای سطحی در این رنگرزیها ضروری است. فرآیندی که بهطورمعمول برای حذف این موادرنگزای سطحی انجام میشود، شستشوی احیایی است که در آن از دی تیونیت سدیم بهعنوان احیاکننده و از هیدروکسید سدیم بهعنوان قلیا استفاده میشود. این عملیات در زدودن الیگومرهای سطحی و نیز سایر مواد شیمیایی همراه الیاف رنگرزیشده مانند حامل نیز نقش دارد. متأسفانه این فرآیند آلاینده محیطزیست است و همچنین مشتقات حاصل از مواد کاربردی در آن، برای انسان مضر هستند و مسائل فناورانه و اقتصادی با این فرآیند همراه است. در سالهای اخیر، تحقیقات متعددی برای زدودن موادرنگزای دیسپرس سطحی با روشهای جایگزین که دارای عملکردی مناسب اما با آلایندگی کمتر باشند، صورت پذیرفته است. ازجمله این روشهای جایگزین میتوان به استفاده از موادفعالسطحی، استفاده از آنزیمها، استفاده از عوامل احیایی متفاوت، شستشوهای اکسیدی، روش کاتالیزور نوری، استفاده از پلاسما، روش الکتروشیمیایی و نیز استفاده از موادرنگزای دیسپرس خاص سنتزشده که به سادگی زدوده میشوند، اشاره کرد. هر یک از این فرآیندهای جایگزین، دارای مزایا و معایبی هستند و استفاده از آنها نیازمندیهای ویژه دارد. در مقاله حاضر، فرآیندهای مختلف زدودن موادرنگزای سطحی دیسپرس از الیاف پلی استر رنگرزیشده بررسی و مقایسه میشوند.
