تأثیر نصب کنتورهای هوشمند بر نوسانات سطح ایستابی و مصرف انرژی چاههای کشاورزی دشت رشتخوار
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دانشکده علوم و گروه پژوهشی تحقیقات آبهای زیرزمینی و ژئوترمال (متاب)، پژوهشکده آب و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/jwsd.v12i2.2409-1364چکیده
وابستگی معیشت ساکنان دشت رشتخوار به کشاورزی، و افزایش جمعیت باعث برداشت بیرویه از چاههای عمیق، به عنوان منبع اصلی تأمینکننده آب، شده که نتیجه آن افت شدید سطح ایستابی و بحرانی شدن وضعیت آبخوان دشت رشتخوار بوده است. در راستای کاهش بحران، اقدامات مدیریتی متعددی از جمله پروژه نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاههای دشت در سال 1394، به عنوان زیرمجموعه طرح احیا و تعادلبخشی، انجام گردیده است. بررسی روند تغییرات سطح ایستابی در هیدروگرافهای 20 ساله چاههای مشاهدهای و همچنین محاسبه ساعت کارکرد و انرژی مصرفی چاههای کشاورزی انتخابی متناظر آنها و نمودارهای روند تغییرات مصرف انرژی و ساعت کارکرد، نشان میدهد که شیب خط روند تغییرات سطح آب چاههای مشاهدهای بعد از نصب کنتور نسبت به قبل از نصب، کاهش چشمگیری داشته است. بطوریکه در چاههای مشاهدهای که دارای آمار پیوسته و صحیح میباشند، پس از نصب کنتورها بطور میانگین کاهش 46/4 درصدی در افت سطح ایستابی ایجاد شده است. همچنین با نصب کنتورهای هوشمند، ساعت کارکرد واقعی و مصرف انرژی چاههای انتخابی در دو بازه زمانی مشابه 8 ساله در قبل و بعد از نصب کنتورهای هوشمند به ترتیب معادل 11/7 درصد و 22/8 درصد کاهش داشته است. با توجه به اینکه رشتخوار در ده سال گذشته، از نظر طبقهبندی شاخص خشکسالی SPEI در محدوده خشکسالی شدید تا بسیار شدید قرار داشته، روند کاهش تغییرات سطح ایستابی و تغییرات ساعت کارکرد و مصرف انرژی، نمیتواند نتیجه خشکسالی باشد، بلکه کاهش برداشت به دلیل نصب کنتورهای هوشمند آب به عنوان ابزار مدیریت برداشت، انجام شده است.