طراحی و روان‌سنجی پرسشنامه‌ی عوامل مرتبط با تصمیم برای فرزندآوری

نویسندگان

1 - استادیار علوم بهداشتی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

4 گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i812.0418
چکیده

مقاله پژوهشیمقدمه: امروزه کاهش نرخ باروری باعث شده بیشتر کشورها سیاست‌هایی در راستای جوانی جمعیت در پیش گیرند. ایران نیز در این امر پیشتاز است. حرکت در این مسیر نیازمند شناسایی تعیین‌گرها و متعاقباً استفاده از ابزاری روا پایا است. در این راستا، مطالعه با هدف طراحی و روان‌سنجی پرسشنامه‌ی عوامل مرتبط با تصمیم برای فرزندآوری انجام شد.روش‌ها: مطالعه از نوع مقطعی بود و بر روی 200 نفر از زنان متأهل در سن باروری و برخی همسرانشان در شهر اصفهان انجام شد. گویه‌های پرسشنامه از طریق مرور منابع و بحث متمرکز گروهی استخراج و تدوین شد. فرمت اولیه 75 سؤالی، تحت روایی صوری و محتوایی (Content Validity Index) CVI، (Content Validity Ratio) CVR و فرمت کوتاه شده تحت روایی سازه، تحلیل عامل اکتشافی و محاسبه پایایی به روش آلفای کرونباخ قرار گرفت. برای گزارش داده‌ها از آمار توصیفی و ضریب همبستگی Pearson استفاده شد.یافته‌ها: در مرحله‌ی تعیین روایی محتوایی (CVR بزرگ‌تر از 0/49 و CVI بیش از 0/79 قابل‌قبول بود.)، 42 گویه حذف شد و 33 گویه باقی ماند. در مرحله‌ی سنجش همسانی درونی، نمره دو گویه با نمره‌ی کل پرسشنامه همبستگی معنی‌دار نداشت و حذف شد. در مرحله‌ی تحلیل عاملی اکتشافی واریماکس، 7 عامل، مقدار ویژه بیشتر از یک داشتند و با تبیین 93/69 درصد از پراکندگی به این صورت نام‌گذاری شدند: سلامت فردی وزندگی زناشویی زوجین؛ وضعیت اقتصادی و رفاه زندگی زوجین؛ مزایای فرزندآوری و توقعات زوجین؛ امنیت و امکانات اجتماعی اقتصادی محل زندگی؛ جلب حمایت و برنامه‌ریزی زوجین در مراقبت از فرزند؛ سلامت و ایمنی بارداری؛ و ارزش‌ها، امیدواری و آمادگی زوجین برای فرزندآوری. پایایی به روش ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 0/869 و برای مقیاس‌های پرسشنامه در دامنه 0/906 تا 0/657 محاسبه شد.نتیجه‌گیری: پرسشنامه‌ی عوامل مرتبط با تصمیم برای فرزندآوری 31 گویه‌ای، طبق یافته‌های این مطالعه از ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوب برخوردار بود. استفاده از این ابزار به پژوهشگران توصیه می‌شود و یافته‌های حاصل از آن برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در حوزه‌ی جمعیت قابل‌استفاده است.