مروری بر ساختار شیمیایی، کاربرد و روش‌های شناسایی چسب‌های کازئینی در آثار تاریخی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، گروه مرمت و باستان سنجی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران، صندوق‌پستی: 5164736931.

2 دانشیار، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، گروه مرمت و باستان سنجی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران، صندوق‌پستی: 5164736931.

doi
چکیده

کازئین یکی از پروتئین‌هایی است که همواره رد و نشان استفاده از آن در آثار تاریخی دیده‌شده است. کازئین را از شیر پستانداران به‌خصوص شیر گاو استخراج کرده و در کاربردهای هنری همانند: بست نقاشی، آهار کاغذ، پوشش‌‌دهی چوب‌‌ها، افزودنی در ملاط‌‌های گچی و یا به‌عنوان چسب در حوزه حفاظت و مرمت استفاده می‌‌شود. هدف از انجام این پژوهش معرفی کاربرد‌‌های کازئین، نحوه ساخت این ماده به‌عنوان چسب، ساختارشناسی کازئین و درنهایت معرفی روش و آنالیز‌‌های شیمیایی برای شناسایی این ماده طبیعی در آثار تاریخی است. طبق یافته‌‌های این پژوهش مشخص گردید: الف: ترکیب مناسب برای ساخت این نوع چسب از کازئین، آهک هیدراته، اکسید‌‌های سدیم و اکسید سیلیکات، نمک‌‌های فلزی و آب است ب: ساختار کازئین بیشتر به‌صورت کروی بوده و دارای بخش آب‌دوست و آب‌گریز است که باعث ایجاد ضدآبی در برخی از آثار تاریخی مانند نقاشی می‌‌شود ج: آنالیز‌‌های دستگاهی مانند طیف‌سنجی رامان، کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی (GC-MS)، کروماتوگرافی لایه‌نازک (TLC) و روش‌‌های شیمی تر (آزمون نقطه‌‌ای) مانند آزمون نین هیدرین و آزمون بیوره در جهت شناسایی پروتئین به‌خصوص کازئین بیشترین کاربرد را دارد.