مروری بر ساختارشناسی، بهینهسازی و کاربردهای چسب سریشم
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 استادیار، دانشکده حفاظت از آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
doi
چکیده
سریشم یکی از مواد طبیعی است که از پروتئین پستانداران و ماهیها ساختهشده و در آثار تاریخی و فرهنگی بهعنوان آهار، ماده افزودنی در ترکیبات مختلف، پوششدهنده در چوب، بست در نقاشی و مرکب استفاده میشود. در طی هزاران سال بهمرور، برخی اصولی کلی برای ساخت چسبهای حیوانی به وجود آمده است ولی بعد از انقلاب صنعتی و توسعه چسبهای پلیمری بهتدریج نحوه تهیه مناسب این چسبها در مقیاس غیرصنعتی نیز رو به فراموشی نهاده است. هدف از انجام پژوهش حاضر آشنایی با ساختار چسب حیوانی سریشم، عوامل مؤثر در بهینهسازی این چسب، معرفی افزودنیهای مختلف برای بهبود آن و نحوه شناسایی سریشم در آثار تاریخی و فرهنگی است. بر اساس نتایج بهدستآمده، ساختار اصلی چسب حیوانی سریشم از پروتئینی بنام کلاژن که بیشترین توالی آمینو اسیدهای آن گلسین و پرولین است تشکیلشده، ازاینرو با توجه با ساختار فوقالذکر که نقش اصلی را در آماده و بهینهسازی سریشم دارد بایستیpH ، دما و وزن مولکولی بهعنوان عوامل تأثیرگذار بر کیفیت کلاژن مورد توجه قرار گیرد، افزودنیهایی مانند گلیسرین، زاج سفید و عسل بر بهبود خواص سریشم ازجمله قدرت چسبندگی و انعطافپذیری میتواند مؤثر واقع شود و در نهایت آنالیزهای دستگاهی طیفسنجی جرمی و طیفسنجی زیرقرمز (FTIR) که برای شناسایی و تفکیک نوع سریشمها کاربرد دارد، معرفیشده است.
