مروری برشناسایی مواد رنگین مورد استفاده در تذهیب مرصع (با تأکید بر نسخه‎های قرون4 و 5 هجری)

نویسندگان

1 دانش‌ آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده معماری، دانشگاه خاتم

3 استادیار، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد

doi
چکیده

هدف از این پژوهش آشنایی با نوع و جنس رنگ‌های مورد استفاده در اجرای تذهیب مرصع در هنر کتاب‌آرایی کهن اسلامی است. ویژگی‎های تذهیب مرصع و جنس رنگ‌های مورد استفاده در آن چیست؟ سوال اصلی تحقیق است. روش انجام تحقیق به شیوۀ‌ توصیفی- تحلیلی و برای اثبات برخی مواد و ترکیبات، تجربی و شیوۀ جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و آزمایشگاهی بوده است. با توجه به پژوهش‌های حاضر در علم و تاریخ رنگ‌سازی کهن اسلامی امتزاج و ساخت همۀ رنگ‌ها در گذشته بر مبنای شیوه‌های ساخت چهارگانه با واکنش‌های خاص است که مبحث اصلی رنگ‌سازی در قرون پیشین بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد، مهم‌ترین ویژگی تذهیب مرصع استفاده از نوعی از رنگ‌ها به نام لیقه‌ با شیوه‌های ساخت چهارگانه و مزاج عناصر بوده است که موجب درخشش جواهر گونه صفحات قرآن می‌شده است. تذهیب مرصع در واقع همان مرصع‌کاری تذهیب با رنگ‌هایی از نوع و جنسی متفاوت از رنگ‌های امروزی است. میزان برجستگی مرصع‌کاری موجود در آثار بستگی به اندازه و غلظت وکاربرد لیقه‎های مورد استفاده داشته است.