بررسی انتظارات دانشجویان دانشگاههای ایران و استفاده از فناوری برای یادگیری زبان انگلیسی خارج از کلاس
نویسندگان
1 گروه آموزشی زبانهای خارجی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2 گروه آموزشی زبانهای خارجی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
3 گروه آموزشی زبانهای خارجی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
doi
10.22061/tej.2025.11598.3170چکیده
پیشینه و اهداف: این مطالعه به بررسی انتظارات و استفاده واقعی دانشجویان دانشگاههای ایران از فناوری برای یادگیری زبان انگلیسی بهعنوان زبان خارجی (EFL) در خارج از کلاس میپردازد. این پژوهش عواملی که بر استفاده از فناوری تأثیر میگذارند، موانع موجود و پیشنهادات دانشجویان برای بهبود یادگیری زبان مبتنی بر فناوری را بررسی میکند. هدف این تحقیق ارائه بینشی درباره نحوه تطبیق دانشجویان با موانع فناوری در ایران، مانند فیلترینگ اینترنت، هزینههای بالا و سرعت پایین اینترنت است. این مطالعه بر اساس "مدل پذیرش فناوری" (TAM) و "نظریه انتظار-ناهمخوانی " (EDT)انجام شده است که بیان میکنند رضایت زمانی حاصل میشود که تجربیات واقعی با انتظارات برابر یا فراتر از آن باشند.روشها: این مطالعه با استفاده از طرح ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد و شامل دو مرحله کیفی و کمی بود. مرحله کیفی شامل مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۴ دانشجوی سال آخر رشته زبان انگلیسی (۱۱ مرد و ۱۳ زن) بود. در مرحله کمی، از ۴۸ دانشجوی کارشناسی رشتههای آموزش زبان انگلیسی (TEFL) و ادبیات انگلیسی (۷ مرد و ۴۱ زن) نظرسنجی شد. این پژوهش در سال تحصیلی ۲۰۲۴–۲۰۲۵ انجام گرفت.یافتهها: دانشجویان عموماً از استفاده خود از فناوری برای یادگیری زبان رضایت داشتند، زیرا تجربیات واقعی آنها بهطور کلی با انتظاراتشان مطابقت داشت. با وجود محدودیتهای زیرساختی و سیاسی، مانند سرعت پایین اینترنت، فیلترینگ سایتها که نیاز به استفاده از VPN داشتند و هزینههای بالا، دانشجویان انعطافپذیری و خلاقیت خود را در استفاده از ابزارهای دیجیتال برای یادگیری زبان نشان دادند. عوامل کلیدی تأثیرگذار بر استفاده از فناوری شامل انعطافپذیری زمانی، دسترسیپذیری، مقرونبهصرفه بودن و حمایت معلمان بود. با این حال، چالشهای مهمی مانند نبود راهنمایی معلمان و حواسپرتی ناشی از استفاده گسترده از فناوری گزارش شد. تحلیل کمی نشان داد که بین انتظارات دانشجویان و استفاده واقعی آنها از فناوری تفاوت معناداری وجود ندارد. علاوه بر این، تفاوت قابل توجهی بین انتظارات و الگوهای استفاده دانشجویان زن و مرد مشاهده نشد که نشان میدهد دانشجویان زن و مرد با چالشها و فرصتهای مشابهی مواجه هستند. این یافتهها با مدل TAM و نظریه EDT همخوانی داشت و نشان داد که رضایت دانشجویان از هماهنگی بین انتظارات و تجربیات واقعی ناشی میشود. دانشجویان بر اهمیت راهنمایی معلمان برای بهبود اثربخشی استفاده از فناوری تأکید کردند و نیاز به جهتدهی معلمان در انتخاب ابزارها و استراتژیهای مناسب را برجسته کردند. آنها پیشنهاداتی عملی ارائه کردند، از جمله کاهش فیلترینگ اینترنت، استفاده از ابزارهای یادگیری بازیمحور، ایجاد روالهای مطالعه منظم و تمرکز بر منابع باکیفیت برای بهینهسازی تجربیات یادگیری خود.نتیجهگیری: این مطالعه نقش حیاتی فناوری در تسهیل یادگیری زبان انگلیسی در خارج از کلاس، بهویژه در زمینههای محدودکنندهای مانند ایران را برجسته میکند. این مطالعه توانایی دانشجویان در غلبه بر چالشها و استفاده بهینه از منابع موجود برای یادگیری زبان را نشان میدهد. از سیاستگذاران خواسته میشود تا محدودیتهایی مانند فیلترینگ اینترنت را بازنگری کنند، زیرا دانشجویان استفاده مسئولانه و مؤثر خود از فناوری برای اهداف آموزشی را نشان دادهاند. همچنین از معلمان خواسته میشود تا دانشجویان را در استفاده مؤثرتر از فناوری راهنمایی کنند و تجربههای یادگیری شخصیسازیشده و ساختارمندتری را ارائه دهند.علیرغم دستاوردهای این مطالعه، محدودیتهایی مانند اندازه نمونه کوچک که به دانشجویان رشته زبان انگلیسی در دو دانشگاه محدود میشد، ممکن است قابلیت تعمیم یافتهها را کاهش دهد. تحقیقات آینده باید دامنه خود را گسترش دهد و شامل دانشجویان از رشتههای دانشگاهی، سطوح تحصیلی و مناطق جغرافیایی مختلف شود. همچنین، گنجاندن دیدگاه معلمان و انجام مطالعات مقایسهای در زمینههای فرهنگی مختلف میتواند درک جامعتری از نقش فناوری در یادگیری زبان انگلیسی بهعنوان زبان خارجی ارائه دهد. با غلبه بر موانع و استفاده از حمایت معلمان، این مطالعه نشان میدهد که چگونه فناوری میتواند تجربیات یادگیری خودمختار را تقویت کند. سیاستگذاران و مربیان تشویق میشوند تا محیطی حمایتیتر برای ادغام فناوری فراهم کنند و دسترسی عادلانه و مؤثر به منابع دیجیتال را برای همه زبانآموزان تضمین کنند.