فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مذهب تشیع از زمانی که در قرون اولیه اسلامی وارد ایران شد تا رسمی­‌شدن آن در دوره صفویه همواره روند روبه­‌گسترش و تحول­‌گرایانه­‌ای داشت. در این گسترش و تحول نقش علمای شیعه انکارناپذیر است. این علما به­‌ویژه در دوره قاجار که مدنظر این پژوهش است با تلاش زیادی این مذهب را از گزند فرقه­‌های انحرافی و به حاشیه رانده­‌شدن نجات دادند. در این دوره که عصر فرقه­‌سازی و دوران پیدایی و میدان­‌داری اندیشه­‌های انحرافی محسوب می­‌شد، ایالت کرمانشاهان یکی از مهم‌ترین مناطقی است که تحت تأثیر عوامل محیطی و انسانی، پذیرای فرقه­‌های مختلف از جمله تصوف، اهل حق و شیخیه بوده است. بنابراین سؤالات اصلی پژوهش حاضر آن است که چرا علمای مذهب تشیع برای گسترش این مذهب کرمانشاهان را انتخاب کردند و نقش آنها در گسترش مذهب تشیع و مبارزه با نحله­‌ها و فرقه­‌های انحرافی به چه میزان بوده است؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه­‌ای صورت گرفته است. یافته پژوهش نشان می‌دهد که علمای شیعه با توجه به اینکه کرمانشاهان شاهراه ارتباطی شرق به غرب، نزدیک‌ترین منطقه به عتبات عالیات و مرکز تلاقی ادیان، فرق و نحله­‌های مختلف مذهبی بود، این منطقه را انتخاب کردند. آنها از همه ظرفیتهای موجود تبلیغی و ترویجی نظیر شعائر، نهادهای آموزشی و دینی، زیارتگاه­ها و غیره در جهت تثبیت، نهادینه‌سازی و گسترش مذهب تشیع در ایالت کرمانشاهان بهره گرفته و در این راه موفق عمل کردند، تا جایی که با گسترش تشیع، بسیاری از فرقه­‌ها و نحله­‌های انحرافی از تکاپوی اولیه افتادند و کم­‌فروغ­‌تر از گذشته گردیدند. بنابراین نوشتار حاضر در پی آن است که به تحلیل و واکاوی نقش علمای مذهب تشیع در گسترش این مذهب و مقابله آنها با نحله­‌ها و فرقه­‌های انحرافی بپردازد.