نقش علمای شیعی در گسترش تشیع در ایالت کرمانشاهان در دوره قاجاریه
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
doi
چکیده
مذهب تشیع از زمانی که در قرون اولیه اسلامی وارد ایران شد تا رسمیشدن آن در دوره صفویه همواره روند روبهگسترش و تحولگرایانهای داشت. در این گسترش و تحول نقش علمای شیعه انکارناپذیر است. این علما بهویژه در دوره قاجار که مدنظر این پژوهش است با تلاش زیادی این مذهب را از گزند فرقههای انحرافی و به حاشیه راندهشدن نجات دادند. در این دوره که عصر فرقهسازی و دوران پیدایی و میدانداری اندیشههای انحرافی محسوب میشد، ایالت کرمانشاهان یکی از مهمترین مناطقی است که تحت تأثیر عوامل محیطی و انسانی، پذیرای فرقههای مختلف از جمله تصوف، اهل حق و شیخیه بوده است. بنابراین سؤالات اصلی پژوهش حاضر آن است که چرا علمای مذهب تشیع برای گسترش این مذهب کرمانشاهان را انتخاب کردند و نقش آنها در گسترش مذهب تشیع و مبارزه با نحلهها و فرقههای انحرافی به چه میزان بوده است؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانهای صورت گرفته است. یافته پژوهش نشان میدهد که علمای شیعه با توجه به اینکه کرمانشاهان شاهراه ارتباطی شرق به غرب، نزدیکترین منطقه به عتبات عالیات و مرکز تلاقی ادیان، فرق و نحلههای مختلف مذهبی بود، این منطقه را انتخاب کردند. آنها از همه ظرفیتهای موجود تبلیغی و ترویجی نظیر شعائر، نهادهای آموزشی و دینی، زیارتگاهها و غیره در جهت تثبیت، نهادینهسازی و گسترش مذهب تشیع در ایالت کرمانشاهان بهره گرفته و در این راه موفق عمل کردند، تا جایی که با گسترش تشیع، بسیاری از فرقهها و نحلههای انحرافی از تکاپوی اولیه افتادند و کمفروغتر از گذشته گردیدند. بنابراین نوشتار حاضر در پی آن است که به تحلیل و واکاوی نقش علمای مذهب تشیع در گسترش این مذهب و مقابله آنها با نحلهها و فرقههای انحرافی بپردازد.
