ارزیابی مدل‏‌های MIKE SHE و MIKE 11 برای شبیه‏سازی هیدرولوژی آب‏‌های سطحی و آب‌‏های زیرزمینی در آبخوان دشت فومنات

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه مهندسی آب، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 شرکت مهندسی HLV2K، اونتاریو، کانادا

doi
10.22067/jwsd.v11i3.2405-1327
چکیده

آبخوان‌‏های آبرفتی کم‏‌عمقی که در حوضه‌های آبریز با رودخانه‌‏های متعدد واقع می‏‌شوند، با برهمکنش‌های پیچیده هیدرولوژیکی و هیدرولیکی که بین زیرسیستم‌های مختلف از جمله منطقه هوادهی، آب‌های زیرزمینی و آب‌های سطحی مواجه می‏‌شوند، ممکن است برای شبیه‏‌سازی و توصیف قابل اطمینان این فرآیندها، مدل‌های هیدرولوژیکی آب‌های سطحی و آب‏‌های زیرزمینی به‏‌صورت ادغام شده ضروری باشد. در این مطالعه، مدل هیدرولوژیکی یکپارچه MIKE SHE به‏‌صورت متصل با مدل هیدرودینامیکی MIKE 11 در آبخوان فومنات، توسعه و ارزیابی شد. برای دستیابی به یک مدل قابل اطمینان، به‏‌صورت موازی سطوح آب زیرزمینی و جریان رودخانه در نقاط کنترل چاه‌‏های مشاهده‌‏ای و ایستگاه‌‏های هیدرومتری واقع در محدوده مورد مطالعه، واسنجی انجام شد. براساس تحلیل حساسیت، واسنجی با استفاده از پارامترهای هدایت هیدرولیکی اشباع، ضرایب نشت و ضریب زبری مانینگ انجام شد. باوجود ناهمگونی‏‌های عارضه‏‌های طبیعی در منطقه، عملکرد مدل به‌‏صورت میانگین با خطای مطلق کمتر از یک، برای برآورد تراز سطح آب زیرزمینی و کمتر از 0/5 برای برآورد دبی جریان در ایستگاه‏‌های هیدرومتری قابل قبول بود. در طول فصل تر (مهر تا اسفند)، تبخیر و تعرق واقعی با میانگین 0/4 برابر کل بارندگی این دوره و در طول فصل خشک (فروردین تا شهریور)، تبخیر و تعرق واقعی با میانگین 7/3 برابر کل بارندگی این دوره به مولفه اصلی تلفات آب تبدیل می‌شود. باتوجه‌‏به اینکه، این نتایج برای یک سال ترسالی است، این نسبت‏ها برای سال‌‏های خشک و نرمال افزایش خواهد یافت.