تأثیر تنش شوری بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک و ریخت‌شناختی توده‌های بومی شلغم ایرانی (Brassica rapa)

نویسندگان

1 استاد، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

2 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

3 دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

4 استادیار، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

5 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

doi
10.22059/ijhs.2017.217095.1092
چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر شوری بر برخی ویژگی‌های ریخت‌شناختی (مورفولوژیک) و فیزیولوژیک توده­های شلغم ایرانی آزمایشی گلخانه­ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اول شوری آب در چهار سطح (0، 60، 120 و 180 میلی­مولار کلرید سدیم) و عامل دوم 15تودۀ­ شلغم ایرانی بود. نتایج نشان داد، تنش شوری میزان وزن تر و خشک شاخساره (63 و 33 درصد)، وزن تر ریشۀ غده­ای (86 درصد)، سبزینۀ (کلروفیل) a و b (52 و 5/37 درصد)، پتاسیم برگ و ریشه (2/33 و 2/31 درصد) را کاهش و میزان سدیم برگ و ریشۀ غده­ای را افزایش (84 و 3/90 درصد) داد. نتایج اثر متقابل شوری و توده نشان داد، توده­های مشهد، یزد و بیرجند بیشترین کاهش میزان پرولین (71، 5/64 و 6/61 درصد) و توده­های مهریز و کرمانشاه کمترین کاهش سبزینۀ a (22 و 3/32 درصد) در شوری 180 میلی­مولار نسبت به شاهد را داشتند. سبزینۀ a و b با وزن تر (**8/0 و **72/0) و خشک اندام‌های هوایی (*73/0 و *68/0) همبستگی مثبت داشت. پرولین نیز به ترتیب با سدیم و پتاسیم برگ همبستگی مثبت و منفی (*43/0 و *42/0-) داشت. پتاسیم و سدیم ریشه همبستگی منفی (**88/0-) و معنی­داری با هم داشتند. نتایج همچنین نشان داد، توده­های شلغم ایرانی به تنش شوری واکنش­های متفاوتی نشان می­دهند و از یون­های پتاسیم و سدیم می­توان به‌عنوان شاخص انتخاب توده­های متحمل به شوری در شلغم استفاده کرد.