فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال های اخیر، رنگزا‌های طبیعی به دلیل پتانسیل آنها برای کاهش چالش‌های زیست‌محیطی مرتبط با رنگ‌های شیمیایی مورد توجه قرار گرفته‌اند. در میان مواد گیاهی سازگار با محیط زیست، خاصیت رنگزایی دانه میخک با وجود محتوای رنگ غنی آن، در تحقیق‌های محدود بررسی شده است. یکی از مسایلی که در کاربرد بهینه از رنگزاهای طبیعی همچون دانه میخک اهمیت زیادی دارد استخراج ملکول‌های رنگزا از منبع اصلی آن است. در این تحقیق تاثیر نوع حلال استفاده شده در مرحله استخراج رنگزا بر ویژگی‌های رنگی نخ‌های پشمی رنگرزی شده با دانه میخک بررسی شده است. بدین منظور ابتدا رنگزاهای موجود در دانه میخک با استفاده از حلال‌های آبی اسید سیتریک، اتانول، هیدروکسید سدیم و آب مقطر خالص استخراج شدند. سپس، نخ‌های پشمی با استفاده از عصاره‌های مختلف و با روش‌های پیش‌دندانه، همزمان و پس‌دندانه رنگرزی شدند. تفاوت نمونه‌های رنگرزی شده با مقایسه طیف انعکاسی، محرکه‌های سه‌گانه در فضای CIE Lab، قدرت رنگی و ثبات شستشویی و نوری آن‌ها مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد در بین عصاره‌های استفاده شده به ترتیب نمونه‌های رنگرزی شده با رنگزای استخراج شده در محیط‌های اتانول و هیدروکسید سدیم و در بین روش‌های رنگرزی استفاده شده، روش پس-دندانه بالاترین قدرت رنگی را ایجاد کرده است. همچنین ثبات شستشویی همه نمونه‌های رنگرزی شده یکسان (5 و 5-4) است اما ثبات نوری نمونه‌های رنگرزی شده با عصاره استخراج شده در حلال‌های اتانول و هیدروکسید سدیم (6) بالاتر از سایر نمونه‌ها بوده است.