بررسی عوامل موثر بر تغییرات منابع آب سطحی و زیرزمینی با استفاده از محصولات ماهواره ای (مطالعه موردی: کابل-افغانستان)
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسیارشد سنجش از دور، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 استادیار ارشد سنجش از دور، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 استاد آب و هواشناسی و استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22067/jwsd.v11i1.2312-1291چکیده
دسترسی به منابع آب و کمبود آن یکی از مهمترین مسائل جهان امروزی است که بعضی از کشورها با آن مواجه هستند. استان کابل در کشور افغانستان در دو دهه اخیر شاهد کاهش منابع آبی تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسانی است. هدف این پژوهش، استفاده از دادههای ماهوارهای و تکنیکهای سنجش از دور برای بررسی تغییرات منابع آب سطحی و زیرزمینی در این استان است. به این منظور از دادهها و محصولات ماهوارهای موجود در سامانه گوگل ارث انجین در بازه زمانی 2000 تا 2022 و دادههای اقلیمی ایستگاههای زمینی در بازه زمانی 2006 تا 2021 استفاده شده است. این دادهها عبارتند از: دادههای تبخیر-تعرق، شاخص پوشش گیاهی (EVI)، محصول جهانی پهنههای آب سطحی، داده ماهواره ثقلسنجی (GRACE)، تصاویر شبانه ماهواره OLS، تصویر ماهواره سنتینل 2، تصویر ماهواره لندست 7، دادههای دما، رطوبت و بارندگی. روند تغییرات دادههای مورد استفاده از طریق آزمون من-کندال مورد تحلیل قرار گرفت و سطح معنیداری این دادهها بررسی شد. روش طبقهبندی نظارت شده بر روی تصاویر لندست سال 2002 و سنتینل سال 2022 برای محاسبه مساحت پوشش گیاهی، پهنه آبی، مناطق مسکونی و اراضی بایر استفاده شد. نتایج بهدست آمده نشان داد در اکثر ماههای سال روند سطح آب زیرزمینی در سطح 95 درصد معنیداری و کاهشی است و کاهش روند تغییرات مساحت پهنههای آب سطحی استان کابل، تحت تاثیر عوامل طبیعی و انسانی است. از جمله این عوامل کاهش میزان بارندگی، افزایش دما، افزایش تبخیر-تعرق، افزایش مساحت پوشش گیاهی و توسعه کالبدی شهر کابل و افزایش جمعیت بهرهبردار از منابع آب میباشد.