آنالیز تبارزایی و جمعیتی جدایه‌های ویروس موزائیک زرد لوبیا در برخی از مناطق کشت لوبیا در استان زنجان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات سبزی، صیفی و حبوبات آبی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22084/ab.2021.24600.1466
چکیده

در این تحقیق آلودگی مزارع لوبیا در برخی از مناطق مهم استان زنجان به ویروس موزائیک زرد لوبیا (Bean yellows mosaic virus, BYMV) بررسی شد و روابط تبارزایی و جمعیتی جدایه‌های ایرانی با سایر جدایه‌های دنیا تجزیه‌وتحلیل شد. به‌منظور ردیابی اولیه این ویروس از مزارع لوبیا استان در مناطق مختلف کشت لوبیا 156 نمونه برگی جمع‌آوری شد. استخراج RNA کل از 81 نمونه برگی منتخب براساس زمان، محل نمونه­برداری و علائم شدید انجام شد. سپس ژن پروتئین پوششی در آزمون RT-PCR با جفت آغازگرهای اختصاصی این ناحیه ژنومی تکثیر شد. نتایج واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز نشان داد قطعه مورد انتظار مربوط به ژن پروتئین پوششی ویروس موزائیک زرد لوبیا با حدود 900 جفت باز، در نه نمونه مشکوک تکثیر شد. پس از تعیین توالی دو قطعه تکثیر یافته به‌عنوان نماینده باتوجه به تفاوت در علائم، زمان و مکان نمونه‌برداری، آنالیز تبارزایی با استفاده از نرم‌افزار MEGA 7 و آنالیزهای جمعیتی توسط نرم‌افزارهای RDP4، DnaSP و SDT به‌ترتیب به‌منظور بررسی نوترکیبی، مؤلفه‌های مربوط به جمعیت ازجمله جهش‌ها و تنوع ژنتیکی انجام شد. رسم درخت تبارزایی نشان داد که جدایه‌های ردیابی شده در این تحقیق همراه با جدایه‌هایی از کره‌جنوبی، امریکا و استرالیا که دارای میزبان‌های متفاوتی هستند در یک خوشه قرار می‌گیرند. هم‌چنین بیش‌ترین فاصله ژنتیکی جدایه‌های ایرانی با جدایه‌هایی از استرالیا و ژاپن مشاهده شد. نتایج نشان داد که بیش‌ترین نسبت جهش‌های غیرهم‌نام به جهش‌های هم‌نام مربوط به شاخه شماره یک است و هم‌چنین بیش‌ترین تنوع نوکلئوتیدی و کم‌ترین π نیز مربوطه به این گروه است که جدایه‌های ایرانی نیز در این گروه قرار دارند. در سایر خوشه‌ها قرار گرفتن جدایه‌ها همبستگی بیش‌تری ازنظر میزبانی و جغرافیایی داشتند.