مفهوم وصال در معماری فضای بینابینی (مطالعه‌ی موردی: مسجد شیخ لطف الله اصفهان)

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه معماری، دانشکده‌ی مهارت و کارآفرینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2025.261193.2853
چکیده

انتقال از یک فضا به فضای دیگر از طریق فضایی میانجی صورت می‌گیرد که در این پژوهش به عنوان فضای بینابینی مطرح شده است. این فضای بینابینی ماهیتی گذرا دارد و با حرکت، جهت‌گیری و مقصد مشخصی همراه است. برای درک حقیقت موضوع، راهی جز عبور از سطح به عمق وجود ندارد. هر زمان که فرد در این فضای بینابینی قرار می‌گیرد، در مسیری هدایت‌شده به سوی مقصدی مشخص حرکت می‌کند که در این مقاله از آن به عنوان «وصال» یاد شده است. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی مفهوم وصال در معماری فضای بینابینی (مطالعه‌ی موردی: مسجد شیخ لطف الله اصفهان) می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی- کمی (آمیخته) است و از حیث جمع‌آوری اطلاعات، می‌توان این تحقیق را نوعی تحقیق میدانی به حساب آورد. روش تحلیل آن نیز با استفاده از روش چیدمان فضا، تحلیل مصاحبه‌ها توسط نرم‌افزار پروتژه و تحلیل آماری توسط نرم‌افزار SPSS و آنالیز مؤلفه‌ها در فضاهای بینابینی مسجد شیخ لطف الله اصفهان است. بر اساس یافته ها بینابینی‌های مکرر در سیر مراتب از جلوخان مسجد شیخ لطف الله تا گنبدخانه در مخاطب تحولی ایجاد می‌کند که با بی‌قراری آماده‌ی رسیدن به مقصد نهایی که همان وصال به حقیقت معماری از دل برآمده است، می‌شود.