مروری بر کاربرد مواد هوشمند در منسوجات

نویسندگان

1 1-عضو هیات علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی تهران جنوب 2-مرکز تحقیقات فناوری نانو، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

2 1-دانشکده فنی و مهندسی، گروه پلیمر، مهندسی شیمی و نساجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران، 2-باشگاه پژوهشگران جوان

3 دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی نساجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران، کد پستی: ۱۴۷۷۸۹۳۸۵۵

doi
10.22034/jtst.2024.186795
چکیده

پیشرفت و ارتقای جوامع بشری، باعث تغییرات و تحولات گسترده‌ای در مواد و مصنوعات آن‌ها شده و منجر به ظهور مواد هوشمند به‌عنوان نقطه عطفی در سیر تحولات و شده است. گستره استفاده مواد هوشمند در صنعت نساجی بسیار محسوس بوده و تحقیقات گسترده‌ای در این زمینه انجام شده است که در نهایت منجر به معرفی منسوجات هوشمند به بازار مصرف گردید. هدف اصلی این تحقیق، معرفی و دسته‌بندی مواد هوشمند کاربردی در منسوجات است. در این راستا ابتدا مبانی نظری در مورد مواد هوشمند مطرح و سپس دسته بندی آن‌ها از دیدگاه‌های مختلف بررسی گردید. این مواد در مدلهای رایج نظیر مدل بیولوژیکی به سه دسته (حسگرها/عصب­ها و نورون­های آوران)، عملگرها (عضلات) و پردازشگرها(مغز)، و یا براساس مدل ساختاری مجدد به سه ساختار (حسی یا انفعالی، عملگرا یا فعال و هوشمند یا انطباقی) تقسیم می‌شوند. ولیکن در تحقیق حاضر جهت تطابق بیشتر با منسوجات مدلی کاربردی معرفی شد که مواد هوشمند را به دو دسته پاسخگر عملگرا و یا مبدل انرژی تقسیم می‌نماید و کلیه مواد هوشمند ذیل آنها دسته بندی شدند. برای هرکدام از مواد مثالی کاربردی و یا مرتبط با منسوجات آورده شد. نتیجه گیری شد که مدل کاربردی نسبت به مدل‌های موجود همگرایی بیشتری با منسوجات دارد. از سوی دیگر مشخص شد گردید که تداوم رشد منسوجات هوشمند با سرعتی فزآینده ادامه دارد هرچند که در برخی از حوزه ها هنوز نیاز به تحقیقات و تجربیات بیشتر محسوس است.