بررسی برخی ویژگیهای ریختشناختی و فیزیولوژیک چهار رقم انگور (Vitis vinifera L.) در شرایط تنش خشکی
نویسندگان
1 استادیار، گروه فضای سبز، دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه ملایر
2 استاد، گروه باغبانی، دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه بوعلی، همدان
3 دانشجوی دکتری پژوهشکدۀ ملی انگور و کشمش دانشگاه ملایر
4 استادیار، گروه زیستشناسی، دانشکدۀ علوم دانشگاه ملایر
doi
10.22059/ijhs.2017.237072.1279چکیده
تنش کمآبی از مهمترین محدودیتهای تولید محصولات کشاورزی در جهان و کشور ایران است. آگاهی از سازوکار واکنش رقمهای انگور در تنش خشکی میتواند تاکداران و پژوهشگران را در انتخاب رقم مناسب برای کشت و تعیین نژادگان (ژنوتیپ)های انتخابی برای برنامههای بهنژادی یاری کند. به همین منظور پژوهشی بهصورت آزمایش فاکتوریل بر پایۀ طرح کامل تصادفی با سه تکرار در سالهای 1395-1394 در شرایط گلخانهای برای بررسی تأثیر تغییرپذیری پتانسیل آب خاک بر صفات فیزیولوژیکی و ریختشناختی (مورفولوژیکی) چهار رقم انگور بومی و غیربومی انجام شد. تیمارها شامل چهار رقم انگور (عسکری، خلیلی، چفته و پرلت) و سه سطح تنش خشکی شامل پتانسیل آب خاک در محدودۀ 2/0- (شاهد)، 7/0- و 2/1- مگاپاسکال بودند. صفات اندازهگیریشده شامل نسبت وزن خشک به سطح برگ (LMA)، میزان پایداری غشای یاختهای، سبزینه (کلروفیل)، پرولین، پروتئین کل، کربوهیدراتهای محلول، محتوای نسبی آب برگ (RWC)، میزان مالون دی آلدئید (MDA)، فعالیت آنزیم کاتالاز (CAT) و پراکسیداز (POX) بود. بنا بر نتایج این پژوهش همۀ سطوح تنش و نوع رقم در سطح 1 درصد تأثیر معنیداری بر صفات اندازهگیریشده داشتند. با افزایش سطح تنش، پرولین (21 تا 38 درصد)، مالون دی آلدئید (50 تا 70 درصد)، کربوهیدراتهای محلول (55 درصد)، فعالیت آنزیم کاتالاز (37 تا 54 درصد) و پراکسیداز (13 تا 17 درصد) افزایش یافت و محتوای آب نسبی برگ (6/5 درصد) و پروتئینهای محلول کل (19 تا 39 درصد) کاهش پیدا کرد. بهطورکلی نتایج نشان داد، رقمهای چفته و خلیلی پتانسیل بالاتری برای تحمل شرایط تنش خشکی را نسبت به رقمهای پرلت و عسکری داشتند.