تحلیل سازوکارهای همبست آب، انرژی و غذا در واحد‌های بهره‌برداری کشاورزی کوچک‌مقیاس استان همدان

نویسندگان

1 پژوهشگر پسا‌دکتری گروه ترویج و آموزش‌کشاورزی دانشگاه تربیت‌مدرس، دکتری توسعه‌کشاورزی گروه مدیریت و توسعه‌کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت و توسعه‌کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.

3 استاد گروه مدیریت و توسعه‌کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.

4 استاد گروه مدیریت و توسعه‌کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22067/jwsd.v10i2.2301-1211
چکیده

وقوع مخاطرات طبیعی همواره با ‌آسیب‌های شدیدی در‌ بخش کشاورزی به‌ویژه در واحد‌های بهره‌‌برداری کشاورزی کوچک‌‌مقیاس همراه است. یکی از رویکرد‌های مقابله با این آسیب‌ها، بهره‌گیری از رویکرد همبست آب-انرژی-غذا در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی این واحد‌ها است. از این‌رو تحقیق‌حاضر با هدف کلی تحلیل سازوکار‌های همبست آب، انرژی و غذا در واحد‌های بهره‌برداری کشاورزی کوچک‌‌مقیاس استان‌ همدان انجام شد. نمونه‌‌آماری پژوهش ‌300‌ نفر از کشاورزان فعال در ‌واحد‌های بهره‌برداری کشاورزی کوچک‌مقیاس (زیر10هکتار) بودند که با ضابطه فرمول کوکران تعیین و نمونه‌گیری به روش خوشه‏ای انجام شد. ابزار اصلی پژوهش پرسش‌‌نامه‏ محقق‌ساخته‌ای بود که روایی محتوایی آن را جمعی از متخصصان کشاورزی و اعضای هیئت‌‌علمی گروه مدیریت و توسعه‌کشاورزی دانشگاه تهران تأیید نمودند. برای بررسی پایایی از شاخص انسجام درونی و محاسبه آن از طریق ضریب ‌آلفای کرونباخ و محاسبه ضریب پایایی ترکیبی بعد از انجام پیش‌‌آزمون، استفاده و با توجه به‌ اینکه میزان ضرایب‌ آلفا و پایایی ‌ترکیبی برای مقیاس‌های اصلی پرسش‌‌نامه بیشتر از 0/7بود، پایایی ابزار تحقیق تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده‏‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSSwin25 و SMART PLS3 انجام شد. نتایج نشان داد که همبست کلی آب-انرژی و غذا از شش سازوکار دوگانه آب بر غذا؛ غذا بر آب؛ انرژی بر آب؛ آب بر انرژی؛ غذا بر‌انرژی؛ انرژی بر غذا به ترتیب تأثیر معنی‌دار پذیرفته است. با توجه به یافته‌های تحقیق پیشنهاد می‌‌شود در‌‌ راستای تقویت رویکرد همبست WEF، اقداماتی نظیر تأمین و معرفی بسته‌های سرمایه‌گذاری منسجم و چندجانبه؛ ارائه آموزش به کشاورزان درخصوص هم‌افزایی و همبست ناگسستنی سه منبع در مدیریت مزرعه و توجه به این رویکرد در سطوح مختلف نظام مدیریتی از سیاستگذاری و برنامه‌ریزی گرفته تا تصمیم‌‌گیری‌های میدانی مدیریت ‌مزرعه صورت گیرد.